Конституциялық соттың 2024 жылғы 4 желтоқсандағы №55-НҚ нормативтік қаулысын қолдану туралы.

Конституциялық Сот «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодекстің 37-бабының 6-тармағын «неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған кезден бастап» деген бөлігінде Конституцияға сәйкес емес деп таныды.
Істі қарауға азаматшаның өтініші себеп болды.
Сот неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған ерлі-зайыптылардың ортақ мүлкін бөлу туралы ерлі-зайыптылардың талаптарына неке бұзылған кезден бастап талап қоюдың ескіруінің үш жылдық мерзім қолданылатыны туралы заң нормасына сілтеме жасай отырып, жауапкерден (бұрынғы жұбайынан) ақшалай соманы өндіріп алу жолымен ортақ мүліктегі үлесті бөлу туралы қойылған талапты қанағаттандырудан бас тартты. Өтініш субъектісінің пікірінше, Кодекстің көрсетілген ережесі некеде (ерлі-зайыпты болған) кезеңе заңды негіздерде сатып алынған мүлкіне билік ету құқығына нұқсан келтіреді.
Конституциялық бақылау органы некесі бұзылған ерлі-зайыптылардың ортақ бірлескен меншікті бөлуді өз қалауы бойынша жүзеге асыруға құқығы бар және мерзімдері шектелмейді, ал адамның құқығын немесе заңмен қорғалатын мүдденің бұзылу салдарынан туындаған дау орын алған кезде сот АК-нің 180-бабының 1-тармағын басшылыққа ала отырып, талап қоюдың ескіру мерзімін есептейді деп санайды.

Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымын ескере отырып, келесі жағдайларға назар аудару керек:
1. «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодекстің 37-бабы 6-тармағының «неке (ерлі-зайыптылық) бұзылған кезден бастап» деген сөздер бөлігіндегі ережесі конституциялық емес деп танылды, сондықтан оны құқықта қолдануда жол берілмейді.
2. Соттардың және өзге де құқық қолдану органдарының Заңның конституциялық емес деп танылған нормасына негізделген шешімдері қайта қаралуға жатады.