"Қарағанды қаласы әкімдігінің "Қарағанды қаласының…
"№100 КМ" КММ

Қазақ тілін үйренеміз

Аймақ, аудан
площадь, территория.
Сұрақ-жауап
Барлық жауаптар: 19
Жаңа сұрақтар: 27

ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫМДАР

 
ЫҚТИМАЛ ҚАТЕР НЕМЕСЕ ТЕРРОРИЗМ АКТІСІ ЖАСАЛҒАН 
ЖАҒДАЙДАҒЫ, СОНДАЙ-АҚ ТЕРРОРИЗМГЕ ҚАРСЫ ОПЕРАЦИЯ 
ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ АЗАМАТТАРДЫҢ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫНА 
ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫМДАР

 
Жағдайлардағы азаматтардың мінез-құлқына жалпы ұсынымдар
терроризм актісінің ықтимал қатері немесе жасалуы жағдайында, сондай-ақ 
терроризмге қарсы операция жағдайларында
* Күдікті адамдарға, заттарға, кез-келген күдікті заттарға назар аударыңыз. 
Барлық күдікті туралы Құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне 
хабарлаңыз;
* ешқашан бейтаныс адамдардан пакеттер мен сөмкелер қабылдамаңыз, 
багажыңызды қараусыз қалдырмаңыз;
* отбасында Төтенше жағдайлар жоспары болуы керек, барлық отбасы 
мүшелерінде телефон нөмірлері, электрондық пошта мекенжайлары болуы 
керек;
* төтенше жағдайда Сіздің отбасыңыздың мүшелерімен кездесуге болатын 
кездесу орнын тағайындау қажет;
* эвакуация жағдайында өзіңізбен бірге қажетті заттар жиынтығын және 
құжаттарды алыңыз;
* үй-жайдан шығатын резервтік есіктердің қайда орналасқанын әрқашан 
біліп отырыңыз;
* лифтті пайдаланбаңыз;
* қандай жағдай болмасын, үрейленбеуге тырысыңыз.
 
Террористік сипаттағы қауіп-қатерді қамтитын хабарламаларды телефон 
арқылы қабылдау тәртібі
* Әңгімені сөзбе-сөз есте сақтауға тырысыңыз және оны қағазға бекітіңіз;
* әңгіме барысында қоңырау шалушының жынысын, жасын және оның 
сөйлеу ерекшеліктерін белгілеңіз;
* міндетті түрде дыбыстық фонды белгілеңіз (автомашиналардың немесе 
теміржол көлігінің шуы, теле-радиоаппаратураның дыбысы, дауыстар, 
басқалар);
* қоңырау сипатын белгілеңіз-қалалық немесе қалааралық;
* әңгіменің нақты басталу уақытын және оның ұзақтығын белгілеуді 
ұмытпаңыз;
* қоңырау шалушыдан шешім қабылдау немесе қандай да бір іс-әрекет жасау 
үшін мүмкін болатын ең ұзақ уақытқа жетуге тырысыңыз;
* әңгіме туралы Құқық қорғау органдарына дереу хабарлаңыз;
* сөйлесу фактісі және оның мазмұны туралы таратпаңыз;
* ақпаратқа ие адамдардың санын барынша шектеңіз;
* Нөмірді автоматты түрде анықтау (АОН) болған жағдайда, анықталған 
телефон нөмірін дәптерге жазыңыз, бұл оны кездейсоқ жоғалтпауға 
мүмкіндік береді;
* дыбыс жазу аппаратурасын пайдаланған кезде әңгіме жазылған кассетаны 
(минидискіні) дереу шығарып алыңыз және оның сақталуына шаралар 
қолданыңыз.
 
Оның орнына басқасын орнатуды ұмытпаңыз.
Қоңырау шалушының сөйлеу ерекшеліктерін белгілеңіз
Дауыс: қатты / тыныш, төмен / жоғары.
Айтылуы: айқын, бұрмаланған, кекірген, сыбырлаған, екпінмен немесе 
диалектімен.
Сөйлеу қарқыны: жылдам / баяу.
Сөйлеу тәсілі: жағымсыз, мазақ, әдепсіз сөздермен.
 
Әңгіме барысында келесі сұрақтарға жауап алуға тырысыңыз:
* Бұл адам қайда, кімге, қандай телефон арқылы қоңырау шалады?
• Ол қандай нақты талаптар қояды?
* Ол жеке өзі талап ете ме, делдал ретінде әрекет ете ме немесе жеке 
тұлғалардың қандай да бір тобын білдіре ме?
* Ол (ол) қандай шарттарда немесе олар жоспарынан бас тартуға келіседі?
* Онымен (онымен) қалай және қашан байланысуға болады?
* Бұл қоңырау туралы кімге хабарлай аласыз немесе хабарлауыңыз керек?
 
Жарылғыш құрылғы болуы мүмкін күдікті затты табу
Соңғы уақытта азаматтардың жарылғыш құрылғылар болуы мүмкін күдікті 
заттарды табу жағдайлары жиі байқалады. Мұндай заттар көлікте, 
баспалдақтарда, пәтер есіктерінің жанында, мекемелерде және қоғамдық 
орындарда кездеседі.
Олар табылған кезде өзін қалай ұстау керек және қандай әрекеттер жасау 
керек?
• Егер табылған зат, сіздің ойыңызша, осы жерде болмауы керек болса, бұл 
фактіні назардан тыс қалдырмаңыз.
* Егер сіз қоғамдық көлікте ұмытылған немесе иесіз затты тапсаңыз, жақын 
адамдардан сұраңыз. Оның кім екенін және оны кім қалдыра алатындығын 
анықтауға тырысыңыз. Егер иесі анықталмаса, табылған зат туралы дереу 
жүргізушіге (машинистке) хабарлаңыз.
• Егер сіз үйіңіздің кіреберісінен белгісіз затты тапсаңыз, көршілермен 
сұхбаттасыңыз,мүмкін ол оларға тиесілі. Егер иесі анықталмаса, дереу 
полицияның тірек пунктіне хабарлаңыз.
* Егер сіз мекемеде белгісіз затты тапсаңыз, табылған зат туралы дереу 
әкімшілікке немесе күзетшіге хабарлаңыз.
Барлық аталған жағдайларда:
* табылған затты ұстамаңыз, жылжытпаңыз, ашпаңыз;
* затты табу уақытын белгілеңіз;
* адамдар табылғаннан мүмкіндігінше алыстап кетуі үшін қолдан келгеннің 
бәрін жасауға тырысыңыз;
* жедел-тергеу тобының келуін міндетті түрде күтіңіз (сіз өте маңызды 
куәгер екеніңізді ұмытпаңыз).
сіңізде болсын: заттың сыртқы түрі оның ішкі мазмұнын жасыруы мүмкін. 
Жарылғыш заттарға аралған камуфляж ретінде ең көп таралған тұрмыстық 
заттар қолданылады: сөмкелер, пакеттер, қораптнар, ойыншықтар және т. б.
Е
Ықтимал қауіп-қатер немесе терроризм актісі жасалған жағдайларда адамдар 
көп жиналатын объектілердегі мінез-құлық,
сондай-ақ терроризмге қарсы операция жағдайында
* Көп адамдардан аулақ болыңыз;
* болып жатқан оқиғаларға қалай қарағыңыз келсе де, көпшілікке 
қосылмаңыз;
* егер сіз көпшілік алдында болсаңыз, ол сізді алып жүруге рұқсат етіңіз, 
бірақ одан шығуға тырысыңыз;
* кеуде қуысы қысылмауы үшін терең дем алып, шынтақтарыңызда бүгілген 
қолдарыңызды сәл жағына қарай созыңыз;
* үлкен заттар мен үлкен сөмкелері бар адамдардан аулақ болуға тырысыңыз;
* кез келген тәсілмен аяғыңызда тұруға тырысыңыз;
* қолыңызды қалтаңызда ұстамаңыз;
* қозғалу кезінде аяғыңызды мүмкіндігінше жоғары көтеріңіз, аяғыңызды 
толық аяққа қойыңыз, ұрмаңыз, балапандарға көтерілмеңіз;
* егер ұсақтау қауіпті сипатқа ие болса, дереу, ойланбастан, кез-келген 
жүктен, ең алдымен ұзын белбеу мен шарфтан босатыңыз;
• егер бірдеңе түсіп кетсе, қажет болмаса, оны көтеру үшін еңкеймеуге 
тырысыңыз;
* егер сіз құлап кетсеңіз, мүмкіндігінше тез аяққа тұруға тырысыңыз. Бұл 
жағдайда қолыңызға сүйенбеңіз (олар басылады немесе сындырылады). Кем 
дегенде бір сәтке табанға немесе шұлыққа тұруға тырысыңыз. Қолдау 
тапқаннан кейін, аяғыңызбен жерден күрт итеріп, "шығыңыз";
* егер тұру мүмкін болмаса, доппен ораңыз, басыңызды білектеріңізбен 
қорғаңыз, ал бастың артқы жағын алақандарыңызбен жабыңыз;
* адамдар көп жиналатын үй-жайда болған кезде экстремалды жағдай 
туындаған кезде қандай орындардың неғұрлым қауіпті екенін алдын ала 
анықтаңыз (стадиондағы секторлар арасындағы өту жолдары, концерт 
залдарындағы шыны есіктер мен аралық қабырғалар және т. б.), қосалқы 
және авариялық шығуларға назар аударыңыз, оларға ақылмен жол беріңіз;
* көпшіліктен залдың бұрыштарында немесе қабырғаға жақын жерде 
жасырыну оңай, бірақ ол жерден шығуға қиын;
* дүрбелең туындаған кезде сабырлы болуға және жағдайды байсалды 
бағалауға тырысыңыз.
Жаппай тәртіпсіздік кезінде тобырға түсіп қалмауға тырысыңыз, өйткені сіз 
арнайы жасақ жауынгерлерінің іс-әрекетіне түсіп қалуыңыз мүмкін.
Кепілге алу
Мән-жайлар бойынша кез келген адам қылмыскерлерде барымтаға алынуы 
мүмкін. Бұл жағдайда қылмыскерлер саяси мақсаттарға қол жеткізе алады, 
сатып алу және т. б.
Барлық жағдайларда сіздің өміріңіз террористер үшін сауда тақырыбына 
айналады.
Тұтқындау көлікте, мекемеде, көшеде, пәтерде болуы мүмкін.
Егер сіз кепілге алынсаңыз, келесі мінез-құлық ережелерін ұстануды 
ұсынамыз:
* күтпеген қозғалыс немесе шу террористердің тарапынан қатты тойтарыс 
беруі мүмкін. Террористерді қару қолдануға итермелейтін және адам өліміне 
әкеп соқтыратын әрекеттерге жол бермеңіз;
* террористердің көз таңғыштарын, гаг, кісен немесе жіп қолдануына дайын 
болыңыз;
* айырылуға, қорлауға және қорлауға төзіңіз, қылмыскерлерге көзіңізді 
жұмбаңыз (жүйке адам үшін бұл агрессияның белгісі), өзіңізді қорламаңыз;
* қарсылық көрсетуге тырыспаңыз, бандитті немесе үй-жайларды 
қарусыздандыруға тырысып, қажетсіз "ерлік" көрсетпеңіз, кепілге алынды 
деп айтпаңыз, қарсы болмаңыз;
* егер балалар сізбен бірге болса, олар үшін қауіпсіз орын табыңыз, оларды 
кездейсоқ оқтардан жабуға тырысыңыз, мүмкіндігінше олардың жанында 
болыңыз;
* қажет болса, қылмыскерлердің талаптарын орындаңыз, оларға қарсы 
болмаңыз, басқалардың өміріне және өз өміріңізге қауіп төндірмеңіз, 
дүрбелең мен дүрбелеңді болдырмауға тырысыңыз;