І. Басшылыққа алатын құжаттар:
1. ҚР «Білім туралы» заңы
2. ҚР білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы
3. ҚР «Еңбек туралы» заңы
4.Қ Р 12 жылдық жалпы білім беру тұжырымдамасы 2006 жыл
5. Қ Р Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты 23.08.2012ж.2013 жылғы 3сәуірдегі №115 бұйрығы
Кіріспе
Бейіндік оқыту мектепте білім беруді дамытуда өзекті және маңызды қадам болып табылады. Осы сияқты көлемдегі барлық басқа жаңа енгізілімдер сияқты, бұл қадам да барынша ойлануды, тындырымды нақтылауды керек етеді. Ең алдымен, «бейіндік оқыту» және «бейіндік мектеп» ұғымдарын ажырату қажет.
Бейіндік оқыту – саралай және даралай оқытудың құралы, білім беру үдерісінің құрылымында, мазмұны мен ұйымдастыруында өзгертулер енгізе отырып, оқушылардың қызығушылықтарын, қабілеттері мен бейімділіктерін ескеретін, жоғары сынып оқушыларының бейіндік қызығушылықтарына және таңдаған бағыттарына білімді жалғастыруына сәйкес оқыту жағдайларын жасау.
Бейіндік мектеп – осы мақсатқа жетудің институционалдық формасы. Бұл негізгі форма болғанымен, жекелеген жағдайларда бейіндік оқытудың басқа формалары перспективалы бола алады, оның ішінде білім стандарты мен бағдарламаларды жүзеге асыруда жеке білім беру ұйымынан тысқары шығара алатын формалар да болады.
Бейіндік оқыту жеке тұлғаны қалыптастыруға бағдарланған оқыту үдерісін жүзеге асыруға бағытталады. Бұл ретте оқушылардың индивидуалдық білім алу траекториясын реттеу мүмкіндігі кәдімгідей кеңейеді.
Бейіндік оқытуға көшудің көздеген мынадай негізгі мақсаттары бар:
- жалпы орта білім берудің жекелеген пәндерін тереңдете оқытуды қамтамасыз ету;
- оқушылардың индивидуалдық білім бағдарламаларын құрудың кең ауқымдағы және икемді мүмкіндіктерін анықтай отырып,жоғары сынып оқушыларын оқыту мазмұнын мәнділікпен саралауға жағдай жасау;
- оқушылардың қабілеті мен индивидуалдық бейімділіктеріне, қажеттіліктеріне орай, түрлі категориядағы оқушылардың толыққанды
білім алуға тең қолжетімдігін орнатуға ықпал ету;
- оқушылардың әлеуметтену мүмкіндіктерін кеңейту, жалпы және кәсіби білім беру арасындағы сабақтастықтың қамтамасыз ету, мектеп түлектерін жоғары кәсіби білім бағдарламаларын меңгеруге тиімділікпен даярлау.
Бейіндік білім беру ұйымы бүгінгі күні аса қажет ететін мәселелер:
- оқушылар мен тәрбиеленушілерге кәсіби бағдар беру, бейіналды және бейіндік даярлауды жүзеге асыру брйынша жүйелі жұмыс жүргізу, нәтижесі – түлектердің болашақ мамандығын игеруге жоғары деңгейдегі психологиялық және интеллектуалдық (білімдік) даярлығы болуы;
- кәсіби бағдар беру, бейіналды және бейіндік оқыту бағдарламалары бойынша көрестілетін білімдік қызметке білім беру үдерісіне қатысушылардың сұранысы болуы;
- біліктілігі бар мамандар құрамы болуы;
- қажетті материалдық-техникалық базасы болуы;
- таңдалған бағыт бойынша оқу-әдістемелік қамтамасыз етілуі;
- оқушылардың өзін-өзі тануы мен әлеуметтік бейімделуі үдерістерінің жүйелі психология-педагогикалық қамтамасыз етілуі;
- бейіндік пәндердің оқытылу сапасын бақылайтын және әдістемелік қамтамасыз ететін әдістемелік кеңес болуы; бейіналды және бейіндік оқытуды ұйымдастыру мен нәтижелерінің бағаланымы бойынша аналитикалық іс-әрекеттер жасау; таңдалған бағыттар бойынша зерттеулер мен әзірлемелердің оза жүру сипаты; бейіналды және бейіндік оқытудың бағыттарына сәйкес келетін кәсіби бағдар беру жұмысының мазмұны мен формаларын әзірлеу;
- ақпараттық-талдау қызметін ұйымдастыру.
Жалпы білімнің жоғары сатысын жаңалаудың басты идеясы - мұндағы білім беру барысының неғұрлым индивидуалдануы, функционалдануы мен тиімді болуы.
Көпжылғы тәжірибе көрсеткендей, жасөсіпірім шақтың 15 жас шамасынан бастап білім беру жүйесінде оқушылардың өз қызығушылықтарының, қабілеттерінің және мектептен кейінгі өмірлік жоспарларының жүзеге асырылуына жағдайлар жасалынуы керек.
Әлеуметтік зерттеулер жоғары сынып оқушыларының көпшілігі (70% шамасы) «негізгі пәндердің басты қағидаларын білу, ал терең оқуға тек мамандануға байланысты пәндер ғана таңдалуына» мүдделі екендігін көрсетеді. Басқаша айтқанда, жоғары сынып оқушыларында оқытуды бейіндендіру жоғары сынып оқушыларының көпшілігінің білімдік және өмірлік ұстанымдарына сәйкес келеді. 15-16 жасқа таман көптеген оқушыларда болашақ кәсіби қызметіне бағдар қалыптаса бастайды.
Қазіргі кезеңде жоғары сынып оқушыларының ЖОО-ға түсу мен сынақтардан өтуі бойынша мектепте қосымша мамандандырылған даярлықтың қажеттілігі туралы тұрақты пікір қалыптасқан.
Жалпы білім беретін ұйымдардағы жоғары сынып оқушыларының дәстүрлі бейіндік емес даярлығы мектеп пен ЖОО арасындағы сабақтастықтығы бұзылуына алып келді, ЖОО-ларда көптеген даярлық бөлімдерін, репетиторлық, ақылы курстар т.б. ашуға жетеледі. Жалпы орта білім беретін мектептің міндеті – жоғары сынып оқушыларының кәсіби бағдар алуына жағдайлар жасау.
Әлемдік ақпараттық кеңістіктің дамуына байланысты, білім беру саласын да жаңа қарқынмен, жаңа мазмұн байлығымен дамыту керек. Білім мазмұнында қоғамның құндылықтары, рухани және шығармашылық әлеуеті қалыптасатындай күш болуы керек.
Ол үшін білім беруге деген көзқарас түбегейлі өзгеруі керек, атап айтқанда, оқушылар тек білім, білік, дағдыны меңгеріп қоюы ғана көзделмей, есесіне, адамдық болмысының қалыптасуына, әрқайсысының қайталанбас өзіндік тұлғасы қалыптасуына ден қою керек. Бейіндік оқытудың түпкі көздейтін мақсаты осындай болуы керек.
Бейіндік оқытудың нормативтік құқықтық базасы
Елімізде білім беру үдерістерін реттеуші негізгі құжат болып 2007 жылы қабылданып, 2011 жылы өзгертулер енгізілген ҚР «Білім туралы» Заңы табылады [1].
Сонымен бірге бейіндік оқытудың нормативтік-құқықтық негізіне:
- Қазақстан Республикасының 1997 жылдың 11 шілдесінде қабылданған
«Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» Заңы;
- Қазақстан Республикасының 2002 жылдың 8 тамызында қабылданған «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» №345 Заңы;
- Қазақстан Республикасының Президенті – Ұлт Көшбасшысы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан-2050»
стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты»;
- Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасы;
- Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 20112020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;
- Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 20122016 жылдарға арналған ұлттық іс-қимыл жоспары;
- «Балалар мен жасөспірімдерді тәрбиелеу мен білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы № 1684 Қаулысы.
Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік бағдарламасында 2015 жылдан бастап жалпы білім беретін мектептердің, интеллектуалдық мектептердің, лицейлердің, гимназиялардың жоғарғы сыныптарында бейіндік оқытуға арналған «Бейіндік мектеп» бағдарламасы іске қосылады деп атап көрсетілген. Бейіндік мектепке қабылдау ұлттық тестілеу негізінде жүзеге асырылады.
Бейіндік мектепте 10 сыныпты аяқтаған түлектердің 60% оқиды деп күтіледі. Бұл ретте бейіндік мектептер ашып, олардың жанынан жатақханалар ашылып, олардың жартысынан көбі – ауылдық жерлерде болады деп күтілуде. Осымен бір мезгілде, базаларында бейіндік оқыту бағдарламаларын жүзеге асыратын мектептер ашылатын 40 базалық ЖОО анықталған (11-12 сынып) [2].
Жинақталған тәжірибе мен халықаралық практиканы ескергенде, Қазақстанның білім беру жүйесі 2015 жылдан бастап БХСЖ сатыларына сәйкестендіріледі. Арнайы техникалық және кәсіби, ортадан кейінгі білім жіктелісі қайта қарастырылатын болады. Жекелеген орта кәсіби білім бағдарламалары үшіншілік білім беруге (қолданбалы бакалавриатқа) жатқызылатын болады, сөйтіп колледждердің мәртебесі жоғарылайды.
Қолданбалы бакалавриат бағдарламаларына оқуға түсу үшін толық жалпы орта білімді аяқтау міндетті болып табылады.
Әлемдік тәжірибені ескере отырып, оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау жүйесі дамытыла бастайды. Ұлттық тестілеу бастауыш, негізгі және бейіндік мектепті аяқтаған соң жүргізілетін болады:
- бастауыш мектепте – оқушылардың оқу жетістіктеріне мониторинг жасау мақсатымен іріктелініп жүргізіледі;
- негізгі мектепте (10 сыныптан соң) оқытудың әрі қарайғы траекториясын анықтау мақсатымен жүргізіледі;
- бейіндік мектепте – алынған білім мен білік деңгейлерін бағалау мақсатымен жүргізіледі.
2015 жылға қарай білім алушылардың құзыреттілігі қалыптасу деңгейін анықтауға арналған, жазба тапсырмалар қосылған тестілік тапсырмалардың қоры қалыптасады.
Сыртқы емтихандар жаңа ақпараттық технологиялар негізінде жүргізілетін компьютерлік тестілеу бойынша жүргізіледі. Жоғары білім алуға үміткерлер тәуелсіз ұлттық тестілеу формасындағы қосымша бейіндік емтихандар тапсырадыӘ.Бөкейхан атындағы ЖББМ бейінді оқыту жөніндегі орынбасарының 2021-2022 оқу жылында атқарылатын шаралар жоспары
|
№ |
Мұғалімдермен жүргізілетін жұмыстар
|
Оқушылармен жүргізілетін жұмыстар
|
Дарынды, қабілетті оқушылармен жұмыс |
Ата-аналармен жүргізілетін жұмыстар |
Басқа оқу орындарымен байланыс жұмыстары |
Бақылау – тексеру жұмыстары |
|
ҚЫРКҮЙЕК |
1.Пәндік олимпиадаға мұғалімдердің , оқушылардың дайындығын тексеру.
2.Ата-аналармен байланыс жұмыстарын тиімді ұйымдас-тырудағы іс-әрекет (коучинг) Жауапты:Б.Исаинова
3.Білім ланд парталымен мұғалімдердің жұмыс жасауын қадағалау. (апта сайын)
4.Кестеге сай мұғалімдерді білім жетілдіру курстарына жіберу.
|
1. 2021-2022 оқу жылында 1- сыныпқа қабылданатын оқушылар есебін алу
2.1-9 сынып оқушыларының тізімін жасау
3.Даму мүмкіндігі шектеулі балалардың есебін алып, олардың мүмкіндіктерін ескере отырып білім, тәрбие беруді ұйымдастыру
|
1.Республикалық пәндік олимпиаданың жоспарын бекіту.
2.Жеке тақырып бойынша тапсырма беру; бағыт-бағдар жұмыстарын ұйымдастыру.
3.Халықаралық, республикалық марафондарға, пәндік КИО-ға дарынды оқушыларды қатыстыру. (кезінде) |
1.Бүгінгі талап және білім беру жүйесіндегі өзгерістер. (дөңгелек үстел)
|
1.Алдынғы қатарлы педагогикалық озат тәжірибелерді зерттеу
2.Жалпы орта мектептермен байланыс жасау |
2.Оқушылардың ғылыми жобаға қатысуға іріктелуін, дайындығын бақылау |
|
ҚАЗАН |
1.Сабаққа қатысу, талдау (үнемі) 2.«Үздік портфолио» электронды (сырттай байқауы) 3.Диалог арқылы сыни тұрғыдан ойлауды дамыту. (коучинг) Жауапты:.Алдабергенова |
1.«Менің таңдауым» шығарма 7-9 сыныптар 2.Ұстаз-ұлы тұлға т.с
3.Кім болам? Т.с 2-сынып 4. Оқушылардың бағдарлы бейімділік диагностикасын жүргізу.(5-9-сыныптар ) |
1.Ғылыми жобаға окушының, шығармашылық жұмысын ұйымдастыру.
2.Республикалық пәндік олимпиаданың І кезеңіне (мектешпілік) қатысатын оқушылардың дайындығын тексеру.
|
1.«Балаңыздың бос уақыты тиімді ұйымдастырылды ма?» (пікірталас) |
Баланың бейіміне қарай колледждермен байланысу |
1.Мұғалімдердің ҚМЖ-на дайындығын, қолданатын технологияларын бақылау, талдау, көмек көрсету
2.Қосымша сабақтардың, таңдау сабақтарының жүргізілуін бақылау, талдау |
|
ҚАРАША |
1.«Жаңаша сабақ қүрылымы» ОМЖ; ҚМЖ – жайлы пікірлесу
2.Оқу мен оқыту үдерісінде оқушы үнін ескереміз бе? (коучинг) Жауапты:Б.Байдулла |
1.«Оқушы қызығушылығы» сауалнамалар алу. (5-9-сыныптар) 2.Кәсіпкер болғың келе ме? (Кеңес 9-сынып оқушыларына). Жауапты:К.Алдияров 3.Голландтың тұлғаның типтерін анықтау. (Сауалнамалар алу 5-8-сыныптар) |
1.Республикалық пәндік олимпиаданың І кезеңін (мектешпілік) өткізу. Жауапты: Ж.Сейтжанова 2 Олимпиадаларға оқушыларды қатыстыру. (5-9-сынып оқушылары) 3.Русский медвежонок марафонына оқушыларды қатыстыру. А.Бадильбекова |
1.«Ата-ана және бала» сауалнамалар алу
|
Колледж, жалпы орта мектептермен байланыс жасау. |
1.Оқушылардың білім деңгейіне мониторинг жасау. Жауапты:Н.Мухамеджанова |
|
ЖЕЛТОҚСАН |
1. «Үздік ҚМЖ жоспары» сырттай байқауы.
2.Кестеге сай мұғалімдерді білім жетілдіру курстарына жіберу.
|
1.Кәсіп түбі-нәсіп т.с 06.12.20206-сынып . 2.Қандай мамандықты ұнатасың? (9-сынып сауалнама) 3.Кәсіби-бағыттылығын диагностикалау. (9-сынып оқушыларын кәсіби бағыттылығын диагностикалауға арналған сауалнамалар алу, қорытындылау.) Жауаптылар:К.Алдияров Қ.Акедилова
|
1.Республикалық пәндік олимпиаданың ІІ кезеңіне (аудандық) өткен оқушылардың дайындығын тексеру.
2.Кітапханамен байланыс.
|
1.«Ата-аналарға кеңес» психологиялық кеңес жұмыстары |
ЖОО -рымен, мамандыққа сәйкес кафедралармен байланысу. |
1.Аудандық пәндік олимпиадаға дайындықтарын бақылау
2.Мұғалімдердің шығармашылықпен айналысуын бақылау, қадағалау
|
|
ҚАҢТАР |
1.Оқушылардың оқу белсенділіктерін арттыру үшін қандай бағалау түрлерін қолдануға болады?(коучинг) Жауапты:Ташимова Ж |
1.Мамандықтың бәрі жақсы т.с 10.01.2021. 7-сынып
2.Мамандықтың бәрі жақсы т.с 30.01.2020. 3-сынып Жауапты:Үсенова Б
3.Студенттермен кездесу. (8-9-сынып оқушылары) Жауапты:К.Алдияров |
1. «Золотое руно» Халық аралық марафонға оқушыларды қатыстыру. АББ-не сұраныс беру.
2.«ХХІ ғасыр көшбасшысы» интеллектуалдық сайыс. 5-9-сыныптар
3.«Зерде» интеллектуалдық сайыс.1-4-сыныптар. Жауаптылар:Ж.Сейтжанова
|
1.Ата-аналарға кеңес.
|
1.Алдыңғы қатарлы педагогикалық озат тәжірибелерді зерттеу.
2.Жалпы орта мектептермен байланыс жасау |
1.Алынған БЖБ,ТЖБ жұмысының корытындысын жүйелеу, талдау, оқушы бағытын айқындау 2.Мұғалімдердің кәсіби байқауларға қатысуын қадағалау |
|
АҚПАН |
1.Топтық жұмыс барысында сыни тұрғыдан ойландыра аламыз ба? (коучинг) Жауапты:Б.Үсенова |
1.«Ең қызықты мамандықтар» 14.02.2021т.с 5,8-сыныптар 2.«Ең үздік әзілкештер» КТА. 5-9-сыныптар Жауаптылар:Тәлімгер 3.«Мамандық –өмір таңдауы» тренингі. (9-сынып) Жауаптылар:Психологтар |
1.Халықаралық, республикалық марафондарға, пәндік КИО-ға дарынды оқушыларды қатыстыру. (кезінде) |
1.«Балам таңдаған мамандық...» пікірлесу |
Баланың бейіміне қарай Колледждермен байланысу |
Мұғалімдердің санатын көтеруге шақыру
|
|
НАУРЫЗ |
жүргізілуін бақылау. 2.«Мақала баспасөз беттерінде..» мұғалімдердің баспасөз беттеріндегі мақалаларын жинақтау, тарату. 3.Оқу мен оқытудағы әдіс-тәсілдердің түрлері.(коучинг) Жауапты:Н.Мухамеджанова |
1.Голомшток тестінің нәтижесін анықтау. (8-9-сыныптар) 2.Кім болам? Т.с 2-сынып
3.9-сынып оқушыларына «Серпін-2050» бағдарламасы жайлы түсіндіру жұмыстарын жүргізу. |
1.Оқушылардың мектепішілік ғылыми жобасын өткізу. |
1.Ата-аналарға «Серпін-2050» бағдарламасы жайлы түсіндіру жұмыстарын жүргізу. |
|
Тексеру барысындағы сәтсіздіктермен жұмыс. |
|
СӘУІР |
1.Мұғалімдердің шығармашылық жұмыстарын жинақтау, жүйелеу, тарату. 2.Сабақты зерттеукезеңдері.(коучинг) Жауапты:А.Жылқайдарова |
1.«Болашаққа бір қадам» мамандық таңдау кеші 9- сынып оқушылары 2.Голланд тұлғалық типтерін анықтау тесті. (5-8-сыныптар) |
Дарынды балалардың жұмыстарын жинақтау. |
1.«Баламның болашағы» сауалнамалар, анкеталар алу. «Мамандық таңдаудың адам өміріндегі маңызы» Баяндама |
ЖОО -рымен, мамандыққа сәйкес кафедралармен байланыс жасау |
Бітіруші оқушылардың қайда барып оқуын жалғастырады ,сауалнама қорытындысы, пікірлесу қорытындысы арқылы топтау. |
|
МАМЫР |
1.Үздік мұғалімдерді марапаттау.
2.Жылдық қорытынды жасау, мониторинг жасау, есеп .
3.Жиынтық бағалау үшін қалыптастырушы бағалаудың ролі қандай? (коучинг) Жауапты:А.Жылқайдарова
|
1.Оқушылардың таңдаған бағыттары және мамандықтары жайлы кеңес беру.
|
1.Дарынды оқушылардың жетістіктерін жинап, қорытындылау. |
