«Өзін-өзі тану» пәнінен нормативті-құқықтық құжаттар

 

І.  «Өзін-өзі тану» пәнін басқаратын әкімшілік:

 

1.      Нормативті құжаттар  - барлық нормативті актілер, бұйрықтар,  Заңдар, ережелер, хаттар және т.б.)

2.      Есеп-қисап құжаттары – пән бойынша барлық есеп құжаттары (сапалы құрам, педагогтардың курстық дайындығы, курстық дайындықтың перспективалы жоспары, пән бойынша перспективалы жоспары, кабинет куәлігі,  оқушылардың өзін-өзі ұстау ережесі т.б.

3.      «Өзін-өзі тану» пәні бойынша талдау құжаттары

4.      «Өзін-өзі тану» пәні бойынша  жалпы құжаттар (байқауларға, конференцияларға қатысу, рухани-адамгершіліктәрбиелеу бойынша кезеңдік баспа, кіріс-шығыс құжаттары және  т.б.)

 

1.      Нормативтік құжаттар:

 

- ҚР-ның Конституциясы

- «ҚР бала құқығы туралы» ҚР Заңы

-  «Бала құқығы туралы» Конвенция

-  жастар саясаты туралы заң(27.07.2007ж.жағдай бойынша өзгертулермен)

- 2011-2020жылдарға ҚР білім беруді дамыту мемлекеттік бағдарламасы

-  «Өзін-өзі тану» пәні бойынша  ҚР БМЖМС 2.3.4.01 -2010 білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты

- «Өзін-өзі тану» оқу пәнін енгізуді ұйымдастыру туралы бұйрық

-  26.12.2005ж. бекітілген «Өзін-өзі тану» кабинеті туралы ереже

- «Өзін-өзі тану» кабинетін жабдықтау жөніндегі ұсыныс 

-  «Өзін-өзі тану» пәні бойынша 1-11-сыныптарда типтік оқу бағдарламасын бекіту туралы 2010ж. 17-ақпандағы ҚР Білім және ғылым Министрінің №71 бұйрығы

- 2010ж. 9-ақпандағы ҚР Білім және ғылым Министрінің «2010ж. сәуірдегі ҚР Білім және ғылым Министрінің «2010 – 2011 оқу жылында ҚР Білім және ғылым Министрінің білім беру ұйымдарында қолдануға ұсынылған оқулықтар тізімін бекіту туралы»  №152 бұйрығына толықтырулар енгізу туралы» №160 бұйрығы

-  2010ж. 5-сәуірдегі ҚР Білім және ғылым Министрінің «2010 – 2011 оқу жылында ҚР Білім және ғылым Министрінің білім беру ұйымдарында қолдануға ұсынылған оқулықтар тізімін бекіту туралы»  №152 бұйрығына толықтырулар енгізу туралы бұйрығы

-  2010 – 2011 оқу жылы «Өзін-өзі тану» пәнін білім ұйымдарында жаппай енгізу туралы ақпарат (2010ж. 30-маусымдағы № 1 хаттама)

   

 

ІІ. «Өзін-өзі тану» пәні мұғалімдерінде

-  өзін-өзі шыңдаудағы келешекке арналған жоспар

- «Өзін-өзі тану» пәні бойынша  ҚР БМЖМС 2.3.4.01 -2010білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты

- «өзін-өзі тану» пәні бойынша  оқу бағдарламасы

- «өзін-өзі тану»пәнібойынша  сабақ  жоспары

- кабинеттіңқұжаты

- әрбіроқушыныңпортфолиосы

-  өзін-өзі тану мұғалімінің  портфолиосы

- пәнбойыншаүнтаспалар  мен  бейнетаспалар 

- «өзін-өзі тану» пәнібойынша  дидактикалықжәнекөрнекілікқұралдар 

 

«Өзін-өзі тану» кабинетінің жабдықталуы бойынша ұсыныстар 

«Өзін-өзі тану» кабинеті әдістемелік ұсыныстар негізінде және жұмыстың мазмұнының талаптары мен пән кабинетінің құрылғылары мен безендірілуіне сәйкес  жасалды. Арнайы кабинеттің болуы, оның құрылғылары мен жасақталуының өзгешелігі «Өзін-өзі тану» пәні бойынша  оқу-танымдық еңбекті ұйымдастырудың нәтижесі мен сапасына  айтарлықтай әсер етеді.

«Өзін-өзі тану» кабинеті –бұл тұтастай рухани-адамгершілік білімді және сабақты ұйымдастыру үшін қолайлы жағдай жасайтын өзін-өзі пәнінің оқу бағдарламасын жүзеге асыратын білім беру жүйесінің оқу-тәрбие бөлімін ұйымдастыру болып табылады:

•      оқу материалын құнды көңіл-күймен қабылдауды қалыптастыру;

•      ұлтаралық қатынасты дамыту;

•     ойлау еңбегін жетілдіру;

•     оқу сабақтарының дәстүрлі емес түрлерін ұйымдастыру;

•      құрылғыларды, мульти-бейневизуальды заттарды, оқыту және дидикатикалық материалдарды кешенді қолдану  .

 

Өзін-өзі тану оқу кабинетіне  жалпы  талаптар

·        оқу алаңына балалар мен мұғалімнің еңбегі мен көңіл-күйін арттыратын  эстетика, көркем құрылымдық (дизайн) элементтердің есебінен қолайлы психологиялық жағдай  құру

•     үй өсімдіктері мен гүлдердің болуы.

•      терезе перделерінің немесе жалюзилердің, еденде кілем немесе алашаның болуы.

•     эргономикалық, физиологиялық, санитарлы-гигиеналық, эстетикалық, психологты-педагогикалық талаптар есебімен кабинетті сәйкес жиһазбен жабдықтау

•      кабинетті қажетті   мулъти-бейневизуальды оқыту заттарымен, оқу және анықтама әдебиеттерімен жабдықтау •     мектепке дейінгі және бастауыш сынып оқушыларында  оқу үшін ойыншықтардың болуы

1.   Өзін-өзі тану кабинетіне   санитарлы-гигиеналық жәнеэстетикалық талаптар. 

Өзін-өзі тану кабинеті:

·        10-15 оқушы еркін сыйятындай, аумағы 36  шаршы метрден аз болмауы керек;

·        2-3 функциональды аумаққа бөлінуі тиіс:мұғалімнің жұмыс орыны, оқушының жұмыс орыны (белсенді жұмыс және  сенім байланысы аумағы, сонымен қатар жобалық шығармашылық жұмыстарды орындау аймағы);

·        уақытылы санитарлы-гигиеналық нормаларға жауап береді  (жарықтану, жылу, желдеткіш, оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай жиһаз);

·        дизайнға сәйкес арнайы түске сәйкес келуі керек.

 

       2.   Өзін-өзі тану кабинетін безендіру талаптары.

2.1.Өзін-өзі тану кабинетін безендіру үшін ұсынылады:

2.1.1.   С.А.Назарбаеваның рухани-адамгершілік білім беру жобасы авторының қоғамдық еңбегі туралы баяндайтын стенд

2.1.2.стендте туған өлкенің табиғатын көрсететін балалардың суреттері мен фотолары 

2.1.3.  өзін-өзі тану сабағындағы балалардың еңбегін көрсететін сынып бұрышы, туған күн иелерін құттықтау.

2.2. оқу-тақырыптық жоспардың бөлімдерімен оқушылардың жас ерекшеліктеріне орай өзін-өзі тану кабинетінің қабырғасын безендіру.

2.2.1.мектепалды даярлық тобының балалары үшін қабырғадағы  суреттерде, панноларда өзін-өзі тану пәнінің мазмұны көрінуі тиіс;

2.2.2   бастауыш сынып оқушылары үшін балалардың шығармашылық жұмыстары тольырылған стендтар мен паннолар ұсынылуы тиіс;

2.2.3.   арнайы стендта өзін-өзі тану пәнінің рухани-адамгершілік бағытындағы  ата-аналармен жұмыс көрінуі тиіс.

2.3.Кабинет саны:

2.3.1.   оқушылардың шығармашылық жұмыстары презентациялары мен жұмыстары үшін тақталар мен флипчаткалар,  магнит ұстағыш;

2.3.2 белсенді жұмыс аймағында 4-6 адамға арналған дөңгелек және доғал  формадағы үстелдар;

2.3.3.оқушылар үшін жеңіл пластмасса үсталдер;

2.3.4.жоғары сынып оқушылары мен студенттер үшін офистік жартылай жұмсақ орындықтар;

 

2.3.5.   рухани-адамгершілік жөніндегі кітапханалық, шығармашылық  жұмыстар, дидактикалық және әдістемелік материалдар, бейне және бейнематериалдар, кеңсе жабдықтарын сақтайтын шкафтар мен сөрелер;

2.3.6.   мүмкіндігінше музыкалық аппараттар, бейнемагнитафондар, бейнепроекторлар, бейнекамералар, компьютерлер, сандық фотоаппараттар;

2.4. жылы, ашық сары, ашық сарғыш, пілдің сүйегіндегідей  түстерді қолдану.

3. Өзін-өзі тану кабинетін оқу-әдістемелік қамту талаптары.

3.1.   Өзін-өзі тану кабинетін оқу-әдістемелік қамту үшін міндетті түрде:

•      нормативті-құқықтық құжаттар (ҚР-ның Білім және ғылым министрінің бұйрықтары,  пәнді оқыту стандарты,тақырыптық жоспарлар);

•    көрнекілік заттар (карталар, плакаттар, портреттер, суреттер және т.б.

•      барлық  деңгейдегі рухани-адамгершілік білім беру үшін  оқу әдістемелік-кешен;

•     сабақ жоспарының папкалары;

•     дидактикалық таратпа материалдары;

•      диагностика нәтижесі  бойынша аналитикалық есептер;

•      рухани-адамгершілік білім беруді дамыту бойынша тәжірибе алмасу семинарлары, конференциялар материалдары;

•      Бейне және үнтаспалар, компьютерлікдискілер мен   дискеттер;

•     рухани-адамгершілік туралы мен әдістемелік әдебиеттер.

3.2. Сабақ өткізу үшін кабинетте өзін-өзі тану кабинетінің сабақ кестесін қою.

•      оқу кабинетінің жұмыс кестесі;

•      жеке сабақ, кеңес беру кестесі.

3.3. Келесі құжаттар болуы керек:

•      құрылғылар, әдістемелік кітаптардың, дидактикалық материалдардың  көрсетілуімен кабинеттің куәлігі;

•      кабинетте жұмыстың  қауіпсіздік техникасы ережесі;

•    нақты оқу жылына кабинеттің дайындығы туралы әдістемелік бірлестіктің шешімінің хаттамалары.

 4. Кабинеттің жұмысын бағалау.

•      өзін-өзі тану кабинеті басқа да тәртіптегі кабинеттермен қатар смотрға қатысад  (білім ұйымының жоспары бойынша);

Смотр қорытындысы бойынша ең жақсы кабинет анықталады.

Өзін-өзі тану бойынша сабақ пен сабақ сараптамасы  және талдау сызбасы:

Мектепке дейінгі және бастауыш  мектептегі білім беру

                      Құрастырушы:  Чеснокова Н.П.,Қарағанды обл ББҚБА және ҚДИ

Эксперимент мақсаты: педагогтың жоспарланған нәтижесін шынайы нәтижемен салыстырып, анықтау:

1)     жетістіктер мен олқылықтар себептері;

2)     сабақтың құрылымын бағалау,  мақсатқа жетуді  көрсететін негізгі кезеңді анықтау;

3)      оқыту мен тәрбиелеу түрлері мен әдістерінің таңдау тиімділігін бағалау; әдістерді қолданудың басты функциялары;

4)      сабақтың жетілдіру немесе тәрбиелеу туралы қорытынды жасау.

 

Бағалау шкаласы:     2 ұпай –толық жүзеге асты,    1 ұпай –кейбір кезде жүзеге асты,    0 ұпай– орындалмады.

I   блок  эксперттік бағалау мен қадағалауды қорыту сияқты ең соңында толтырылады.

 

№	Өлшемдер мен сараптама көрсеткіші	2	1	0	Қолдану
I блок	Сабақтың жалпы бағасы
1.1.	Сабақтың мақсатын жүзеге асыру
1.2.	Педагогтың сабақты өздігінше  сараптау сапасы: а)  сабақтың мақсат-міндеттерін ұғыну; б)  басқа сабақтар жүйесіндегі сабақтың орынының  көрінуі; в)   өз тобын білуі (сыныбын), бала бойындағы оң өзгерісті байқау; г)  сабақтың мақсат-міндеттеріне оқыту мен тәрбиелеудің, оқу материалының мазмұнына сәйкес келуі.
1.3.	Сабақтың құрылымы:нормативтік эталонға сәйкес келуі.
1.4.	Сабақ бөлімдерінің көңіл-күйдік қанықтығы (балалармен өзара қатынас тәртібінде жұмыс қорытындысын бағалай отырып, белсенді оқытуға дайындау)
1.5.	Білім беру мазмұнындағы  құрылымдық элементтер құрамының саны: а)   білім түріндегі танымдық еңбегі бойынша тәжірибесі; б)  жұмыс  әдістерін жүзеге асыру тәжірибесі; в) мәселелік  жағдайларда дәстүрлі емес шешімдер қабылдау қабілеті түріндегі шығармашылық жұмыс тәжірибесі; г) жеке тұлғалық бағыттаушы түріндегі құнды эмоционалды қатынас тәжірибесі.
1.6.	Сабақты ұйымдастыру түрлері мен оқыту әдістерінің функцияларын жүзеге асыру:    Еңбекке деген ынтасы,  балалармен әріптестігі,  балалар мен педагогтың өзара әріптестігі.
II блок	Курсты оқыту спецификасы
2.1.	Сабақтың концептуальді мазмұны: а)  сабақтың  құндылығына педагогтың концентрациясы; б) әрбір сабақтың тапсырмаларына жас ерекшелік компетенцияға бағытталуы; в)ойлау сезімдері құрылған, интуициялық ойлау идеялары, метафориялық  көріністері табылған , әрекететутәсілдері, жоғары сезімдері қорытылғантүрдегі балаларға рухани әсер етуді болжау
2.2.	Пәнді оқытудың әдістемелік ұйымдастыру аспектілері: а) эмоционалды рухани жағдай құру(меңзеу, таңырқау, көңіл білдіру, жиналу,жарысу және т.б.); в) эмпатийндік оқыту әдісін ұйымдастыру (оның мазасыздануын басқа жолмен қабылдауын түсіну); б) бала мен үлкеннің қатынасы мен басқару еңбегін бірге ұйымдастыруы; г) жұмысты ұйымдастыру жөніндегі педагогтың балалармен вербальды өзара қатынасы
2.3.	Пәнді оқытудың мазмұнды-әдістемелік аспектісі: а) өзін-өзі тану әдісінің мүмкіндіктерін педагогтың пайдалануы (балаларды өзіндік бақылау, өзіндік сараптау, өзіндік бағалау,    өзіндік салыстыру); б)өзіндік игеру әдісін педагогтыңпайдалануы (балаларды  сендіру, өзіндік нандыру,өзіндік бекіту); в) өзіндік жүйелеу әдісін педагогтың қолдануы (балаларды өзіндік бекіту, өзіндік қолдау, өзіндік мадақтау,өзіндік шектеу); г)  жағдайлық әдістер мен оның тәсілдерін педагогтың меңгеруі (эвристика және импровизация, жоспарланбаған аналогтық өнім, меншікті пікірлер, сабақ барысындағы сұрақтарды, қатынасты, қайшылықтарды қалыптастыру); д) пікірталас жүргізу әдістерін білуі; е) аутотренингпенрелаксация тәсілдерін білуі.
2.4.	Пәнді оқытудың әлеуметті-психологиялық аспектілері: а) педагогтың адамгершілік ұстанымы немесе тәжірибесіне қайшы келетін немесе ерекшеленетін баланың ойын,  «теріс» пікірін   ұғынуы; б) баланың көңіл-күйін, сезімін педагогтың вербальді ұғынуы; в) адамгершілік мәселелерді шешу мен анықталмаған жағдайларда баланың танымдық және креативті  еңбегін жүйелеу; г)   балалардың ойларын педагогтың қабылдауы және оның ары қарай жүзеге асыруы; д)   педагогтың  әріптестерімен жұмысы.
III блок	Өзін-өзі оқыту мен тәрбиелеу  жұмысы
3.1.	Педагогтың талабын  жұмыстың мақсаты деп балалардың қабылдауы :менің мәселем,  менң сұрағым
3.2.	Балаларда әлеуметтік нормалар, құндылықтар мен тәртіп туралы ұғымның жиынтықтары
3.3.	Өздері мен басқа адамдарда іс-әрекетті адамгершілік бағалау үшін нормалар, шектеулер,эталондар жүйесін білуі
3.4.	Әлеуметті іс-әрекет тәсілдері, модельдерді, тәсілдерді, нұсқаларды   еркін таңдауы
3.5.	Рухани-адамгершілік әсерге ашықтығы: а)  эмоциональды қайырымдылығы; б) өзін сезіну туралы есеп беру қабілеті :мені ұқтыңдар ма, мені таң қалдырдыңдар…; в) өзінің іс-әрекетін, ойларын түсіндіру қабілеті  :Мен білемін,  қалай… ; менің ойым… г)  рефлексия формулаларын қолдануы :мен мұны қалай жасадым?

 

 

2010-2011 оқу жылындағы «Өзін-өзі тану» пәнінің

 білім беру ұйымдарында жаппай енгізу туралы

А Қ П А Р А Т

 

Қзақстан Республикасының Премьер-Министрінің хаттамалық тапсырмасына (№ 20-47/007-634 (п. 2.2) 8.10.2009ж.) сәйкес2010-2011 оқу жылынан бастап барлық деңгейдегі білімге базалық пән есебінде аптасына 1 сағаттық көлеммен «Өзін-өзі тану» енгізіледі.  

Аталмыш тапсырманы жүзеге асыру мақсатында және жүйелі, әрі үйлесімді жұмысты ұйымдастыру үшін Министрлікпен 2010 – 2011 оқу жылындағы оқу үдерісіне «Өзін-өзі тану» пәнін енгізу жөнінде іс-шаралар ұйымдастыру жоспары құрылып, бекітілді.

Бастауыш, негізгі орта  жалпы орта білім беру мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына өзгертулер мен толықтырулар енгізілді (2010ж. 9-шілдедегі  ҚР Білім және ғылым министрлігінің №367 бұйрығы). 

 Жалпы білім беретін мектептердегі 1-11-сыныптар үшін «Өзін-өзі тану» пәнінің оқу бағдарламасы бекітілді  (2010ж. 18-ақпандағы ҚР Білім және ғылым министрлігінің №71 бұйрығы). 

 «Өзін-өзі тануды» енгізуге байланысты базалық пән есебінде 7-11-сыныптарда оқу жүктемесі 1 сағатқа көбейеді.

Жоғарғы сынып топтарының, мектепалды даярлық тобында оқу-тәрбие үдерісінде «Өзін-өзі тану» пәнін базалық оқу жоспарының аясында аптасына 1 сабақ көлемінде «Дүниетану» пәнінің саласында0,5 сағат есебінен және 2008ж. мектепке дейінгі білім беру мен тәрбиелеу МББС «Денсаулық» саласында  енгізу.

Қазіргі таңға дейін  «Өзін-өзі тану» мамандығы бойынша мұғалімдерді дайындауға мемлекеттік тапсырыс болмағандықтан, аталмыш пәнді «Өзін-өзі тану» пәні бойынша біліктілігін арттыру курсынан өткен  1-4-сыныптарда бастауыш сынып мұғалімдері, 5-9-сыныптарда пән мұғалімдері, 10-11-сыныптарда «Әдеп және психология», әлеуметтікпедагогтар, психологтар оқытады.  

Мұғалімдердің санаттары 2010ж. 22-қаңтардағы Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрінің бұйрығымен бекіткен педагогикалық қызметшілердің аттестациялану ережесіне сәйкес сақталады.

 «Әлеуметтік педагогика және өзін-өзі тану» мамандығы бойынша жоғарғы оқу мекемесі үшін білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты бекітілді. .

Эксперимент қорытындысы бойынша рухани-адамгершілікке оқыту мен тәрбиелеу бойынша экспериментальді жұмыстың аяқталғаны туралы Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрінің бұйрығы бекітілді (2010ж. 28-маусымда ҚР Білім және ғылым министрінің  №343 бұйрығы).      

2010 жылы 30-маусымда   ҚР Білім және ғылым министрі Туймебаев Ж.К. қатысуымен «ҚР-ның барлық білім мекемелерінде 2010 – 2011 оқу жылында «Өзін-өзі тану» оқу бағдарламасын жаппай енгізуге білім ұйымдарының дайындығы туралы Астана және Алматы облыстарының қалаларының  білім басшыларымен жиналыс өткізілді.