2020 жылы елімізде аталып өтетін  атаулы даталар мен мерейтойлар

Конституциямыздың25 жылдығы

Осы жылы елімізде айтулы мерекелер көп соның бірі және бірегейі бас заңымыз Конституцияға биыл 25 жыл толып отыр. Біз, ортақ тарихи тағдыр біріктірген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерінде мемлекеттілік құра отырып, өзімізді еркіндік, теңдік және татулық мұраттарына берілген бейбітшіл азаматтық қоғам деп ұғына отырып, дүниежүзілік қоғамдастықта лайықты орын алуды тілей отырып, қазіргі және болашақ ұрпақтар алдындағы жоғары жауапкершілігімізді сезіне отырып, өзіміздің егемендік құқығымызды негізге ала отырып осы Конституцияны қабылдаған елміз сондықтан Конституцияны құрметтеу оны ұлықтау біздің басты парызымыз. Қазақ елінде заң үстемдігін орнатамыз десек ең алдымен Конституцияны және осыған негізлелген барлық заңдармен өзгеде құқықтық актілерді бұлжытпай орындап сақтай білуіміз керек.

Сөздің қадіріне жеткен қазақ ежелден ақ заңдарын тайға таңба басқандай жазып қолданып отырған, атап айтқанда «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», «Әз-Тәукенің жеті жарғысы».

 

Алтын Орданың 750 жылдық мерейтойы

Қазақстан Президенті Қ.Тоқаев өзінің Қазақстан халқына Жолдауында Алтын Орданың 750 жылдығын біздің тарихымызға, мәдениетіміз бен табиғатымызға турестердің назарын аудару тұрғысынан атап өту керектігін, сонымен қатар Алтын Орданың негізін қалаған Жошы ханның саяси қайраткер ретіндегі мемлекеттің идеологиясының қалыптасуындағы маңызды тарихи өзектілігін ұмытпауымыз керектігін атап өтті

 

 Қазақстан халқыАссамблеясының құрылғанына 25 жыл

Бейбітшілік пен ұлттар арасындағы достықты ерекше бағалайтын елімізде Қазақстан халқы Ассамблеясының орны бөлек. Түрлі ұлт пен ұлыс өкілдері татулықты сақтап, ел дамуы жолында маңызды рөл атқарып отыр. Биыл аталмыш ұйымның құрылғанына 25 жыл. Мерейтойға орай Сақтаған Байшев университетінде дөңгелек үстел өтті. Жиында сөз алғандар студенттерге Ассамблея жанынандағы этно-мәдени бірлестіктердің жұмысын дәріптеді. Мұндай шаралар наурыз айына дейін жалғаспақ. 

Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдығы

Әлемнің екінші ұстазы атанған Әбу Насыр әл-Фарабидің толық аты-жөні – Әбу Насыр Мұхаммад ибн Мұхаммад Тархан ибн Узлағ әл-Фараби. Шығыстың Аристотелі 870 жылы Отырарда әскери қолбасшының отбасында дүниеге келді. Отырарды арабтар Бараба-Фараб деп атап кеткен, осыдан барып ол Әбу Насыр Фараби, яғни Фарабтан шыққан Әбу Насыр атанған деседі. Ұлы ойшыл Отырар медресесінде, Шаш, Самарқан, Бұхара, Хорасан, Мысыр, Бағдат шаһарларында білім алды.

Астрономия, астрология, математика, логика, музыка, медицина, табиғаттану, социология, лингвистика, поэзия, риторика, философия ғылымдарын меңгеріп, 150-ге жуық трактат жазған. Өздігінен көп оқып, көп ізденген ғалым. Өкінішке қарай, еңбектерінің көбісі жоғалып, бізге тек 40 шақты еңбегі ғана жетті. Тарихи деректер бойынша 70-ке тарта тіл білген. Шығармаларында көне грек оқымыстыларының, әсіресе, Аристотельдің еңбектеріне талдау жасады.

Әл-Фарабидің көпке әйгілі еңбектерінің бірі – "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары жайлы трактат" ("Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы").

Философ: "Адамдар бірлестігі шынайы бақытқа жеткізетін істерде өзара көмектесу мақсатын қойған қала – қайырымды қала, ал адамдары бақытқа жету мақсатымен бір-біріне көмектесіп отыратын қоғам – қайырымды қоғам. Барлық қаласы бақытқа жету мақсатымен бір-біріне көмектесіп отыратын халық – қайырымды халық. Егер халықтар бақытқа жету мақсатымен бір-біріне көмектесіп отырса, бүкіл ғалам қайырымды болмақ", – деген гуманистік ойын ұсынып, оның жүзеге асуын аңсайды.

2020 жылы Әбу Насыр әл-Фарабидің 1150 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО аясында тойланады.

 

Жүсіп Баласағұнның 1000 жылдығы

Түркі әлемінің ұлы ойшылы Жүсіп Хас Хажыб Баласағұн 1020 жылы ортағасырлық Баласағұн қаласында дүниеге келді. Ғалымның өміріне қатысты мәліметтер аз сақталған. Алғашында Баласағұнда, кейін Қашқарда білім алды. Философия, математика, медицина, астрономия, астрология, әдебиет, тіл білімі және тағы басқа ғылым салаларының дамуына зор үлес қосқан.

Жүсіп Баласағұнның есімі әлемдік әдебиет пен мәдениет тарихында "Құтадғу білік" ("Құтты білік") дастаны арқылы қалды. "Құтты білік" – түркі тектес халықтардың ортақ қазынасы, көне түркі тілінде жазылған. Баласағұн дастанда патшалар мен уәзірлердің, хан сарайы қызметкерлері мен елшілердің, әскербасылар мен нөкерлердің, тәуіптер мен аспаздардың, диқандар мен малшылардың, қоғамның тағы басқа мүшелерінің мінез-құлқы, білім дәрежесі, ақыл-парасаты, құқықтары мен міндеттері қандай болу керек екенін жеке-жеке баяндап шығады. Ол бұл еңбегін Қарахан мемлекетінің сол кездегі билеушісі Табғаш Қара Арслан Боғраханға тарту еткен. Осыдан кейін билеуші Жүсіпке "хас хажип", яғни, "бас уәзір" деген атақ берген екен

 

Қазтуған жырау Сүйінішұлының 600 жылдығы

Қазтуған Сүйінішұлы 1420 жылы қазіргі Астрахан облысы Красный Яр қаласының маңында дүниеге келген. Халық арасында Қарға бойлы Қазтуған атанып кеткен.

Қазақтың XV ғасырдағы айтулы жорық жырауы. Әскербасы, батыр болған. Еділдің Ақтума, Бозан бойларын қоныс еткен. XV ғасырдың орта шенінде іргесі жаңадан қаланған Қазақ хандығына көшкен.

 

Абыл Тарақұлының 200 жылдығы

Қазақ күйшісі 1820 жылы өмірге келген. Бала кезінде еркелетіп Абыл атанып кеткен күйшінің азан шақырып қойған аты – Абылай. Маңғыстау домбырашылық мектебінің негізін салушы.

Жастайынан ән мен күйге жақын болған, Боғда, Қошқар сынды күйшілерді өзіне ұстаз тұтқан. Олардың күйлерін үйреніп қана қоймай, бертін келе өзі де күй шығарып, орындаушылық-күйшілік өнерімен танылған. Абылдың "Абыл", "Ақжелең", "Нар ату", "Ақсақ құлан", "Кеңес", "Аранжанның шалқымасы" атты күйлері сақталған.

Дәулеткерей Шығайұлының 200 жылдығы

Қазақ күйшісі, күй өнеріндегі лирикалық бағыттың негізін салушы. 1820 жылы Орал облысының Орда ауданында ауқатты отбасында дүниеге келген. Бала кезінде молдадан оқып, мұсылманша хат таныған. Орысша үйреніп, оқи да, жаза да алатын болған. Дәулеткерей орыс және Еуропа музыкасымен жастайынан танысқан деген жорамал бар. Ол орыстың балалайкасында шебер ойнапты. Сондай-ақ, гитара мен мандолинаны да тарта білген.

Дәулеткерейдің өміріндегі елеулі оқиғаның бірі – күйші Құрманғазымен кездесуі.Алғашқы шығармаларының бірі Ақбала деген сұлу әрі өнерлі қызға арнаған "Ақжелең" күйі. "Қоңыр", "Желдірме", "Керілме", "Ысқырма", "Қосішек" атты күйлері тұрмыс-тіршіліктегі көріністерді бейнелейді. Орыс музыкасының әсерімен "Ващенко", "Топан", 1871 жылы досы Бабажановтың қазасына арнап  "Салық өлген" атты жоқтау күйін шығарды. "Бұлбұл" күйі де осы кезеңде туды.

Күйші 1887 жылы мамырда өмірден озды.

 

Күдеріқожа Көшекұлының 200 жылдығы

Ақын 1820 жылы Қызылорда облысы Тереңөзек ауданы Шіркейлі ауылында туған. Жастайынан ақындық, әншілігімен аты шыққан. Айтысқа да қатысқан. Оның Ұлбикемен айтысы ( шамамен 1840 жыл) қыз бен жігіт айтысының жұмбақ аралас келетін көне түріне жатады. Өз ғұмыр кешкен тұстағы атамекеннен ауа көшкен ел мұңын жырлап айтқан "Қарқаралы, қазылық", қалмақтардың шапқыншылығына арналған "Абылай ханның қалмақты аударғанына айтқаны" атты өлең-толғаулары бар.

Абай Құнанбайұлының 175 жылдығы

Қазақтың ұлы ақыны Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы 1845 жылы Шыңғыс тауында дүниеге келді. Орта жүздің Арғын тайпасының Тобықты руынан шыққан билер әулетінен. Құнанбайдың төрт әйелінің бірі, екінші әйелі Ұлжаннан туған. Әуелі ауыл молдасынан сауат ашып, сосын Семейдегі Ахмет Риза медресесінде үш жыл оқып білім алады. Бала жасынан кітапқа құмар болды, араб-парсы және көне түркі әдебиетінің үлгілерімен танысты.

Абай өлең жазуды он жасында бастаған. Ақындық қуатын танытқан үлкен шығармасы — 1882 жылы жазылған "Қансонарда". Қырықтың қырқасына келгеннен кейін ғана көркем әдебиетке шындап ден қойып, сөз өнерінің халыққа тигізер ықпалын түсінеді. Өз өлеңдерінде арсыздық пен надандықты, мақтаншақтық пен еріншектікті, өсек пен өтірікті сынап, ұрпақты адамгершілікке, имандылыққа, ғылым-білімге шақырады. Ал ақынның қара сөздеріндегі гуманистік, ағартушылық, әлеуметтік ойлары дін туралы пікірлерімен бірігіп, тұтас бір қазақ халқының философиялық концепциясын құрайды. Ұлы Абайдың қара сөздері орыс, қытай, француз және тағы басқа тілдерге аударылды.

2020 жылы Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойы кеңінен аталып өтеді. Атаулы датаға орай "Жидебай-Бөрілі" мемлекеттік қорық-музейінде жаңғырту жұмыстары жүргізіледі. Ақынның 175 жылдық мерейтойын ЮНЕСКО мен ТҮРКСОЙ аясында атап өту жоспарланған.

Маңғыстау көтерілісіне 150 жыл (1870 жылы болған)

1870 жылы Маңғыстау өңірінде патша өкіметінің отарлау саясатына қарсы бағытталған көтеріліс.

Көтеріліске патша өкіметі 1868 жылы қабылдаған "Уақытша ереже" ("Далалық облыстарды басқару жөніндегі ереже") себеп болған. Жаңа реформа бойынша салықтың мөлшері 1 сом 30 тиыннан 3 сом 50 тиынға дейін өсті және билеушілерден үй санын дәл есепке алуды, жерді мемлекеттік меншік деп тануды, болыстар мен ауылдарға бөлінуді талап етті. Ел арасында толқу басталды. Халық бұқарасын Досан Тәжіұлы, Алғи Жалмағамбетов, Ержан және Ерменбет Құловтар басқарды. Оған қоса Маңғыстау приставы подполковник Рукин би-шонжарлардың көмегімен салықты екі жылға (1869-70) бір-ақ жинамақшы болды. Осылайша ол 1870 жылы 15 наурызда төрт зеңбірегі бар 35 казак, тілмаш Бекметов, алпысқа жуық би мен старшындарды ертіп, адай руларынан салық жинауға аттанды. Рукиннің қарулы жасақпен келуі көтерілістің басталуына түрткі болды. Көтерілісшілер Рукин отрядымен 22 наурызда кездесті. Рукин отряды біржола талқандалды. Ал Рукин болса, көтерілісшілердің қолына түспес үшін өзін-өзі атып өлтірді.
Нығмет Нұрмақовтың 125 жылдығы

Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері. 1895 жылы 25 сәуірде Қарағанды облысында дүниеге келген.

Омбы семинариясында оқып жүрген кезінде Сейфуллин, Жұмабаев, Досовтармен бірге "Бірлік" атты мәдени-ағарту ұйымын құрды. Ұйым мүшелері Ресей үкіметінің қазақ даласында жүргізіп отырған отаршылдық саясатына қарсы үгіт-насихат жұмыстарын жүргізумен қатар, Омбы тұрғындарын қазақ халқының мәдениетімен таныстыру мақсатында әр түрлі кештер өткізіп тұрды.

1924-1929 жылдары ҚазАКСР Халкомкеңесiнiң төрағасы, 1931-1937 жылдары Бүкiлресейлiк ВЦИК хатшысының орынбасары және ВЦИК президиумы ұлттар бөлiмiнiң меңгерушiсi, есеп-ақпарат бөлiмiнiң меңгерушiсi сынды аса жоғары қызметтер атқарған.

Нұрмақов Ф.Голощекиннің қазақ даласында "Кіші Қазан төңкерісін" жасау керек деген арандатушылық пікіріне және халық малын тәркілеуге бағытталған шараларына үзілді-кесілді қарсы болып, оған ашық қарсы шықты. Ф.Голощекинмен арадағы пікір қайшылығы оның үкімет басшысы қызметінен босап, Мәскеудегі БК(б)П ОК жанындағы Жоғары партия мектебіне оқуға жіберілуімен аяқталды. Көрнекті қоғам қайраткері 1937 жылдың қуғын-сүргініне алғашқылардың бірі болып ілінді. Мәскеу мұрағатының анықтамасына қарағанда Нұрмақов 1937 жылы 3 маусымда Мәскеудегі пәтерінде тұтқындалып, 27 қыркүйекте 42 жасында атылған. Қоғам қайраткері 1958 жылы тамызда ақталды.

Сапарғали Бегалиннің 125 жылдығы

Қазақ балалар әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі. 1895 жылы 24 қарашада Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Дегелең ауылында өмірге келді.

1915 жылы Семей қаласындағы орыс-қырғыз (қазақ) училищесін бітірген. Дегелең облыстық атқару комитетінің төрағасы, Қарқаралы уездік атқару комитетінің мүшесі, бөлім меңгерушісінің орынбасары, аудандық халық судьясы болды. Қазақ егіншілік халық комиссариатында, Түрксіб басқармасында жауапты қызметтер атқарды.

"Теміржолшы" газетінде, Қазақ КСР ҒА-ның Тіл және әдебиет институтында (қазіргі Әдебиет және өнер институты), Қазақстан Жазушылар одағында қызмет етті.

"Қазақ бозбалаларына" деп аталатын алғашқы өлеңі 1914 жылы "Айқап" журналында басылған. "Қыран кегі", "Цимлян теңізі", "Таңдамалы", "Сырлы қайнар" және тағы басқа өлеңдері мен поэмалары, "Көксегеннің көргендері", "Ермектің алмасы", "Сәтжан", "Жас бұтақ", "Жеткіншектер, "Мектеп түлектері", "Шоқан асулары", "Қыран туралы аңыз" , тағы басқа әңгіме, повестер жинақтары, "Замана белестері" романы жарық көрді.

 

Ағаділ Сухамбаевтың 100 жылдығы

1920 жылы Жамбыл облысының Свердлов ауданында туған. Кеңес Одағының батыры, Ұлы отан соғысында өшпес ерліктің үлгісін көрсеткен. 268-атқыштар полкінің 2-ші ротасының командирі болды. Екі қолының жараланғанына қарамастан, оқ борап тұрған зеңбіректі кеудесімен жауып, Александр Матросовтың ерлігін қайталады. Белоруссияны, Литваны, Польшаны азат етуге қатысты. 1945 жылдың 28 наурызында оған Кеңес Одағының батыры атағы берілді.

Әбу Досмұхамбетовтің 100 жылдығы

1920 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлиханов ауданы, Үшкөл ауылында туған. Екінші дүниежүзілік соғыста лейтенант, атқыштар ротасының командирі болған. 19 жасында Кеңес әскері қатарына шақырылып, ондағы полк мектебін үздік бітіріп, лейтенант атағын алады. Батырдың ротасы 1943 жылдың күзінде Днепр, Десна, Припять өзендерінен өтіп, сол жердегі ұрыстарға қатысқан. Сол жылдың 5-ші қазанда немістің танкісін жармақшы болып, астына өзі бірге түседі.

1943 жылы 16 қазанда Досмұхамбетовке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

Байғали Досымжановтың 100 жылдығы

Қазақ кеңес опера әншісі, театр режиссері, педагог. 1920 жылы 20 қаңтарда Семейде жұмыскердің отбасында дүниеге келген. 1927 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Барнаулдағы балалар үйінің тәрбиесіне алынды. Жеті жылдық мектепті бітірген соң, әншілік өнерге бет бұрды. Осылайша, 1936 жылы Алматыдағы музыка училищесіне оқуға түсті.

1941 жылы Қазақ опера және балет театрының, 1942 жылы ішкі істер жауынгерлерінің, кейін шекарашылар ән-би ансамбльдерінің жеке дауыстағы әншісі болды. 1944 жылдан Қазақ опера және балет театрында Төлеген (Брусиловскийдің "Қыз Жібегінде"), Біржан (Төлебаевтың "Біржан – Сарасында", КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1949), Айдар (Жұбанов пен Хамидидің "Абайында") партияларын орындап, ұлттық опера өнерінің дамуына елеулі үлес қосты.

1960 жылдан режиссерлік қызметпен айналыса бастады. Жұртшылыққа танымал болған "Қаламқас", "Нұргүл" ансамбльдерінің қамқоршысы болды. 1998 жылы 9 шілдеде Алматыда 78 жасында өмірден озды.
 

Жәлел Қизатұлының 100 жылдығы

Кеңес Одағының батыры. 1920 жылы 9 қазанда Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Қарағай ауылында өмірге келген.  

1940 жылы ауыл шаруашылығы техникумын бітірген соң, Қызыл Армия қатарына шақырылды. 1942 жылы кіші лейтенанттар курсын бітіріп, 154-гвардиялық артиллерия полкінің взвод командирі болды. Соғыс жылдары жоғары артиллерия мектебін бітіреді. Одесса, Керчь, Сталинградты қорғауға, Украина, Белоруссия, Польшаны фашистерден азат етуге қатысты, Германия жерінде соғысты. 1944 жылы Днепр өзені үшін болған шайқаста көрсеткен ерлігі үшін аға лейтенант Қизатовқа Кеңес Одағының батыры атағы берілді.

Соғыстан оралған соң, Қазақстан Компартиясы ОК жанындағы жоғары партия мектебін бітірді. Облыс экономикасын дамытуға, әсіресе, ауыл шаруашылығы мен өңдеуші өнеркәсіп саласына елеулі үлес қосты. Бірнеше өлең, повестер, поэмалар мен әңгімелер жазған. Солтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстық халық депутаттары кеңесінің депутаты болып сайланды.

1999 жылы 25 сәуірде 78 жасында Қызылорда қаласында қайтыс болды.

Жұбан Молдағалиевтің 100 жылдығы

Қазақ ақыны 1920 жылы Батыс Қазақстан облысы, Тайпақ ауданы, Жыланды ауылында туған. "Ленин тірі" атты алғашқы өлеңі 1939 жылы "Комсомол ұрпағы" газетінде басылып шықты. 1940 жылы Орал ауыл шаруашылығы техникумын бітіргеннен кейін, 1947 жылға дейін әскер қатарында болды.  Ұлы Отан соғысына қатысты. Тұңғыш жинағы "Жеңіс жырлары" деген атпен 1949 жылы басылды. Содан кейінгі жылдары ақынның алпыстан астам кітабы жарық көріп, атағы жалпақ әлемге жайылды. Әсіресе, 1964 жылы "Мен – қазақпын" поэмасын шығаруы әдебиет әлемін дүр сілкіндірді. "Жесір тағдыры", "Қыран дала", "Сел", "Байқоңыр баспалдақтары" сынды поэмалардың авторы.
         "Кісен ашқан" поэмасы үшін ақынға 1970 жылы Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы берілді. Ал сегіз жылдан соң КСРО Мемлекеттік сыйлығын иеленді. 1985 жылы "Қазақстанның халық жазушысы" атағы берілді.

Кәмен Оразалиннің 100 жылдығы

Белгілі жазушы, ұстаз. 2020 жылы дара тұлғаның дүниеге келгеніне 100 жыл толады. Қазақтың заңғар жазушысы Мұхтар Әуезовтің шәкірті болған.

Кәмен Оразалыұлы 1920 жылы 16 маусымда Абай ауданы, Құндызды ауылында дүниеге келген. Азан шақырып қойған аты Кәмәли екен. Анасы еркелетіп "Кәмен" атанып кеткен.

1938 жылы 17 қыркүйекте тұңғыш рет Семейдің облыстық "Екпінді" газетінде "Күзетте" атты өлеңі басылды. "Көктем салқыны", "Ақжазық", "Абайдан соң" романдарының авторы. Абай шығармашылығына қатысты бірнеше мақала мен очерктер жинағы жарық көрді. Кәмен Оразалиннің жазушы болып қалыптасуына Мұхтар Әуезов үлкен ықпал етті.

Кәмен Оразалин Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі. 2008 жылы қайтыс болды.

Леонид Беданың 100 жылдығы

Екі мәрте Кеңес Одағының батыры. 1920 жылы Қостанай облысында дүниеге келген.

КСРО-ға еңбек сіңірген әскери ұшқыш, авиация генерал-лейтенанты. 1942 жылдың тамыз айында соғысқа аттанды. Ол Сталинград, Донбасс, Таганрог, Кенигсберг қалаларын азат ету шайқастарына қатысты. 1944 жылдың сәуіріне дейін 109 рет әскери тапсырмамен әуеге көтеріліп, жау әскері шоғырланған жерлер мен бекіністерді шабуылдады. Осы ерлігі үшін оған 1944 жылдың 26 қазанында Кеңес Одағының батыры атағы берілді. З-Беларусь майданы, 1-әуе армиясы, 1-гвардиялық шабуылдаушы авиациялық дивизия командирінің орынбасары қызметінде жүріп, 105 әскери тапсырманы орындайды. 1945 жылдың 29 маусымда екінші рет Кеңес Одағының батыры атағын алады.

Соғыстан кейін Минск қаласында тұрады. 1976 жылы 26 желтоқсаны күні 56 жасында жол апатынан қаза тапты.

Мақат Рымжановтың 100 жылдығы

Мақат Рымжанов – өнер қайраткері , ҚазКСР еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

С.Сейфуллин атындағы қазақ драма театрына жетекшілік етті. Өткен ғасырдың 70-80 жылдары республика көлемінде үлкен құрметке бөленген "Абыз" халықтық театрының өркендеуіне үлес қосып, қамқорлық танытқан жандардың бірі еді.

Белгілі қоғам қайраткері ретінде Қарағанды қаласының Құрметті азаматы атағын да иеленген. Ұзақ жылдар партия қызметінде еңбек етіп, кейін облыстың мәдениет басқармасын басқарды. 70-80 жылдары Қарқаралы ауданының "Салтанат" ансамблін Парижге басқарып апарған.

Рымжанов дүниеден озған соң, "Абыз" театрына өнер қайраткерінің есімі берілді.

Төлеген Тоқтаровтың 100 жылдығы

Кеңес Одағының батыры. 1920 жылы 19 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Қарақұдық ауылында өмірге келген.

Соғыс қарсаңында Риддер қаласының маңындағы қорғасын зауытында жұмысшы болды. Кеңес әскері қатарына 1941 жылдың желтоқсанында шақырылып, Калинин майданы 3-екпінді армия 8-гвардиялық атқыштар дивизиясы 1075-полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. Дивизияның "Отан үшін" газеті ержүрек автоматшының бір тәулік ішінде жаудың 150-ден астам әскері мен офицерін жойғаны туралы жазды. Төлеген жауынгерлерді сан рет жауға бастап шыққан. 1942 жылы 5 ақпанда Т.Нагаткино селосына алдыңғылардың қатарында кіре отырып, жаудың жеті әскерін жойып, екеуін тұтқындады. 1942 жылы 9 ақпанда Бородино селосы үшін болған кескілескен ұрыста рота жауынгерлері жаудың қарсы шабуылынан бас көтермей, дұшпан мен ротаның ара қашықтығы 100 метрге дейін қысқарғанда, Төлеген Тоқтаров қасындағы төрт жауынгермен алға ұмтылып, ротаны шабуылға шақырды. Алдыңғы шепте шеткі үйлерді жаудан азат етіп, бес басқыншының көзін жойған. Оғы таусылғанша жауға тойтарыс беріп, ауыр жараланыпты. Осылайша Тоқтаров 1942 жылдың ақпанында ерлікпен қаза тапты.

 

Республикалық "Казахстанская правда" газетінің 100 жылдығы 
"Казахстанская правда" газетінің тарихы тереңде. Басылымның ең алғашқы нөмірі 1920 жылы "Известия киргизского края" атауымен жарық көрді. Кейін "Степная правда", "Советская степь" деген атаулармен шықты. "Казахстанская правда" болып 1932 жылдың қаңтарында өзгерген.

2020 жылы жалпыұлттық басылымға 100 жыл толады.