Поэзия

М.Макатаев « Өмірдастан»

Мұқағали Мақатаев соңғы жылдарда өз үні, өз әуенімен қазақ поэзиясына кеп қосылған белгілі лирик ақындарымыздың бірі. Оның өлеңдері мен поэмалары тереңнен сыр тартар нәзіктігімен оқырман қауымның ілтифатына ие болды. "Өмірдастан" атты бұл кітапқа ақынның өлеңдері мен поэмаларының ең тәуірлері іріктеліп алынды." Ұлы Мұқаңның көзі тірісінде жарық көрген екен. "Өшеді өлең, немесе көшеді өлең" деп ақынның өзі болжағандай, Мұқағали жырлары уақыт көші алға жылжыған сайын қанатын кеңге жайып, биіктеп барады. Көпшіліктің сұрауы бойынша "Өмірдастан" оқырмандарына еш өзгеріссіз қайта ұсынылып отыр.

Нәжімеденов  «Менің  Қазақстаным»

 «Менің Қазақстаным» әні оның шығармашылық жолының басында, ақынның 21 жасында жазылған. Ол кісінің жұбайы Нәсіп апайдың айтуынша Жұмекен әнді осыдан 50 жыл бұрын, 1956 жылы Алматыда, белгілі шаңқобызшы Гүлсара Піржанованың үйінде жазған. Бұл өлең бір қарағанда Қазақстан миллиард пұт астық жинағанына арналып жазылған сияқты болып көрінгенімен , негізінен «ел, жер менікі» деген отаршыларға қарсылықтан туған. Оны сезіп қалған коммунистер әнді мүлдем шығармай тастауға айналғанда  Жамал Омарова ара түсіп, эфирден шырқауға мүмкіндік алған. Сөйтіп халыққа жетпей жатып қудалана бастаған ән бағы жанып, бейресмиден тәуелсіздіктің арқасында ресми әнұранға айналды.

2006 жылдың 11 қаңтарында «Менің Қазақстаным» әні елдің мемлекеттік әнұраны сипатында алғаш рет астаналық «Ақорда» резиденциясының шаңырағы астында, Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Президенті лауазымына салтанатты түрде кірісу сәтінде орындалды.

Ұлықбек  Есдәулет « Киіз  кітап»

Қазақтың халық жазушысы Ә. Кекілбаевтың Ұ. Есдәулеттің екі томдық таңдамалы шығармаларың 1-томында «Өркені өсер өнер, өрісі шалқар өлең» мақаласында ақынның шығармашылығы жайлы алғы сөзінде былай дейді: «Ұлықбек Есдәулеттің «Киіз кітабы» ескі ауылдың төсек қабы сияқты. Іздеген нәрсеңнің бәрін табуға болады. Бәрінен де жиырма ғасыр бойы талай қапысы кетіп, жиырма бірінші ғасырдың өзіне қапияда тап болып отырған қазақ тұрмысы мен қазақ жан дүниесінің талай табын таба аласыз, талай қатпарына үңіліп, ой жүгірте аласыз» [2, 8 б.].«Ұлықбек таланты – сондай ұлағатты талант. Ондай талант жан ашуын емес, жан сырын ғана ортаға салады. Бүгінгідей күндері ортамызда ондай пәтуалы ауыздардың жүргенінің өзі қандай ғанибет. Мынау кітап тартып отырған талай тауқыметіміздің басын шалса да, кеудеңе үміт гүлін егіп, жігеріңе жігер қосатын, тәуекелге мінгізіп, тәубеңе келтіретін парасатты жырларға толы» [2, 14 б.].

Серік  Ақсұңқарұлы  «Көкейімдегі  Күлтегіннің  жазуы»

Ақсұңқарұлының жырларынан дала дидары айқын көрініп, ата-бабаларымыздан дарыған Алаш рухы атойлап тұрады. Ақын соны өлең тілінде шебер, нанымды кестелей біледі. Бұған шайырдың «Көкейімде Күлтегіннің жазуы» атты жинағын оқығанымызда тағы көз жеткіздік. Мұндағы өлеңдер бір оқыған адамға пафос болып көрініп қалуы мүмкін. Алайда артық сөзі жоқ, қаламнан төгіліп түскен шумақтарда шындық жатқанын аңғарасыздар.

Өз басым бұл өлеңді ә дегеннен оқи бастағанымда, кең сахара көз алдыма елестеді. Ауылымдағы көк шалғынға оранған шет-шегі көрінбейтін далаға сағынышым оянды. Бірақ өлеңнің соңғы шумағына келгенде, кеудемді мұң басты. Қазақтың даласы небір алапаттарды көрді ғой… Кешегі жаугершілік заманда бір қарыс жерді жауға бермеймін деп арпалысқан батырлар болмаса, ұлттың теріс мінездерін сылып тастауға тырысқан Абай секілді, ханға қасқайып тұрып сөз айтқан Махамбет сияқты ақындар болмаса, қазіргі байтақ жерімізге ие бола алмас едік.
«Абай – Алаштың рентгені» дейтін Ақсұңқарұлы да хакімнің тәлімі мен үлгісін ұстанады. Ол да өлеңдері арқылы қазақты мерездей жабысқан дертінен айығуға шақырады. Махамбет сияқ­ты өткір айтып тастайды. Қылыштай тілімен осып жібереді.

Тоқтарәлі  Таңжарық  «Түн парқтары»

Ақынның осыдан 4 жыл бұрын "Жалын" баспасынан «Түн парақтары»  атты шағын топтамасы жарық көрген болатын.

Ақын өлеңдері «Еуропа ақындарының конкурсы» аясында поляк тілінде Польша елінен шығатын болыпты. Кітап алдағы жылдың наурыз айында баспадан шығады екен. Бүкіл Орта Азиядан талданған бір ел, бір ақын. Бір ел – Қазақстан да, бір ақынның топтамасы – Тоқтарәлі Таңжарыққа бұйырыпты. Жазған жырың әлем тілдерінде сөйлеп тұрса, ақын үшін мұндай қуаныштың шегі жоқ әрине.

Тоқтарәлі Таңжарықтың кітабын польяк тіліне аударған белгілі ғалым, түрколог Хенрик Янковски мырза кездесуді оқырмандарға аударып берді әрі өзі де түркі әдебиеті туралы сұрақтарға жауап беріп отырды.

– Тоқтарәлі Таңжарық мырза, елімізге, Еуропа ақындарының фестиваліне қош келдіңіз. «Түн парақтары» жыр жинағыңызды түгелдей оқып шықтым. Байқағаным, бұл кітабыңызға алғашқы өлеңдеріңізді енгізіпсіз.15 жасыңызда жазған «Қоштасу» деген балаң жырыңыз да бар екен. Алғаш өлеңге қалай келдіңіз?   Бұл өлең балалық шақтағы іңкәрліктен туған. Сол шақтың риясыз бояуы. Кітапқа енген өлеңдер хронологиялық тәртіппен топтастырылғандықтан, әр жылдары жазылған жырларды да енгізуді құп көрдім.

Бақытжан Қанапиянов «Достояние  души»

В поэтическую книгу «Достояние души» вошли стихи написанные за последние годы нового столетие.
Сборник состоит из трех разделов- «Дорога столетий», «Высокогорье» и  «Тюркские мотивы бытия», в которых автор поэтическим языком отразил исторические перемены в жизни человечества и своего народа на стыке веков и тысячелетий. 

Под именем Жан Бахыт в 2017 году в штаб-квартире ЮНЕСКО (г.Париж) прошла презентация творчества известного поэта Бахытжана Канапьянова.
В поэтическую книгу «Достояние души» вошли стихи написанные за последние годы нового столетие.
Сборник состоит из трех разделов- «Дорога столетий», «Высокогорье» и  «Тюркские мотивы бытия», в которых автор поэтическим языком отразил исторические перемены в жизни человечества и своего народа на стыке веков и тысячелетий. 

Тынымбай  Нұрмағамбетов  «Періштелердің  өлімі»

«Періштелер өлімі» - ондағы «Жылан уы» мен «Сәмбі талдың мұңы» хикаяты бүгінгі күннің шындығын айтып отырып жаныңды сыздатқан жараңа тұз себетін сондай шыншыл да мұңлы шығарма.
«Жылан уы» сюжет құрылысы мен бейнелілігі жағынан триллерге ұқсайды, финалы естен тандыра жаздайды. Адам сияқты қуанғанын, сөйлегенін, күлгенін ғұмырда ешкім көрмеген, қабағы түксиген қара кісі жылан уын алу үшін жұмыс іздеп жүрген қазақ жігіттеріне болымсыз ақша, киілген киіммен мәз қылып, 3-4 ай күтімін жасап, ұшқан құстың қанаты талатын Қызылқұмның аптап ыстығына бауырын қыздырған жыландар ордасына апарып, құдыққа түсіріп, жыланға шақтырады.
«Сәмбі талдың мұңы» да сол тоқсаныншы жылдарды, адамдардың сенімі, үміті кұл-парша болған, құндылықтар өзгерген, ауыл қазағы үшін дүниенің желі оңнан да, солдан да соққан қиын кезеңді бейнелейді. Мұнда адам саны көп емес, Алдияр, қызы, жиені Женя-Жеткерген, ауыл адамдары. Басынан аяғына дейін Алдиярдың күнделікті тірлігі, ойлары, естелігі, қуанышы, мұңы беріліп, ауыл адамдарының көңіл-күйі арқылы сол кезең еске түседі.

Тобық  Жармағамбетов  «Отамалы»

Бұл аңыз көктемде қар еріп, жер жалаңаштанғаннан кейін кенеттен ызғырықтың қайта соғып, боран қақап кеткенінде еріксіз еске түседі. Сондағы соққан долы жел солтүстіктегі мәңгі мұз тауларының арасында ұмыт болып қалған аңызды сары далаға қайта айдап әкеледі. Сондағы қаптай жауған қар қиыршықтарының әрқайсысында осы аңыздың мұз боп қатқан түйіршіктері ұшып жүреді. Сол кезде аңыздың әлсіреп жеткен мұң-зары кең даланы тұмандай бүркеп кетеді. Бұл мұң біресе жусан басына соғылып, біресе қияқты тұншықтырады. Біресе жазыққа жайылып, біресе бұлтқа сіңеді. Биік құздың басынан жел болып құлап, сай-салаға тығылады. Өзен бетінде шыны толқын болып ойнайды. Жер үсті, аспан асты жүрек зарына толып, төбелердің баурайын қайғы шарбысы қоршап алады.

Сәуле  Досжан  «Қасірет пен  тағдыр»

Жазу­шы шығармасында социалистік режим құрбан­да­рына айналған Семей өңірі тұрғындарының қасіреті айтылады. Рас, Семей полигоны жабылса да, оның қазақ халқына тигізген зардабын әлі тартып келеміз. Жазушы кейіпкері Аяулымның тағдыры арқы­лы осы қасіретті оқырманға жеткізе білді.

Полигон тақырыбына бару бұл – үлкен ерлік. Ол үшін ізденіс керек. Бұл кітапта осы кезге дейін көп айтыла қоймаған, құпия бо­лып келген біраз шындықтың беті ашылады. Кітаптың ішінде талай тағдыр бар. Олардың қасіреті шы­найы баяндалған.

Юрий  Серебрянский «Дәмді  де пайдалы  қазақстандық  әдебиет»

Тәуелсіздік кезеңіндегі қазақстандық әдебиет туралы эсселер жинағы. Белгілі қазақстандық жазушы Юрий Серебрянскиймен әңгіме барысында оқиға кейіпкерлері Сорос - Қазақстан қоры 1997 жылдан бері өткізіп келген әдеби байқаулардың жеңімпаздары, өздерінің жеке шығармашылығы қалай дамығаны туралы әңгімелейді, заманауи қазақстандық әдебиеттің дамуын алдыңғы қатарға шығарады. Кітап орыс және қазақ тілдерінде жарық көрді. Жалпы оқырман қауымға арналған.

В 90-х политика государства в области культуры была логично направлена на изучение и восстановление утерянного за советский период историко-культурного наследия страны. В начале 2000-х появилась программа «Культурное наследие». Однако программ, направленных на развитие современной культуры, искусства, литературы, к сожалению, не появилось.

Дәурен  Қуат  «Бөрісоқпақ»

 «Бөрі­соқ­пақ­» атты жи­нағына ен­ген шығар­ма­ла­ры – өмір­дің сан түрлі құ­бы­лыс­тарын қа­ра сөзбен кес­телеген қа­лам­гер­лі­гі­нің жемісі.
.    Қасқыр-қалада азық таусылды. Базарларда, дүкендерде, қоймаларда қызарған ет, қан жұққан зат түгелімен түгесілді. Қасқырлар тәтті кәмпит, тәбет ашар жеміс-жидекке зауықсыз болып шықты. Қасқырлар үйірі әбден ашықты. Кеше ғана тоқ қарындары бұлтыңдап, түгі жылтыраған бөлтіріктердің үстін өлі, жасық жүн басып, ластанған қала тыныс тарылтты. Аш, ашулы қаншықтар қабаған өлекшіннің мінезін тауып, арландарды құлақ шекеден ала түсетінді шығарды. Қаланы улыған-шулыған, қыңсылаған, жарыса үн созып, дауыс салған зар кернеді. Міне, дәл осы кезде, түн жарымында, ақбурыл, кең кеудесін шалқайта тастап, жуан, жалдас мойнына біткен үлкен, қаһарлы басын тік көтерген кәрі, көсем арлан тұмсығын көкке созып ұлыды-ай келіп. Ол күңіреніп ұзақ ұлыды. Бұрынғы өткен бабалар ұранымен ұлыды. Түлейді күн-түн кезген абадандардың жорығын жоқтап ұлыды. Мынау тар, қапас қалада ұйлыққан үйірінің дәрменсіздігіне налып, күйіне ұлыды. Ұли алмайтын ұрпағының, зәу-затының қорқаулығынан қорқып та, қорынып та ұлыды. Көсем жалғыз ұлыды.
Ертеңінде көсемнің қасына жас арлан қасқырлар жиылды.

Тұрысбек  Сәукетай  «Желқайық»

Әдетте кейіпкердің басындағы хал қазақ прозасында «Меннің» атынан айтылады. «Мен сөйттім», «мен бүйттім», «мен ана­ны көрдім», «мен мынаны көрдім» де­ген сияқты. «Желқайықта» «Меннің» баяндауын жазушы өз міндетіне алады да, оны барынша жетілдіріп, көркемдік биігіне жеткізеді. Жалықтырмайды. Жа­ныңды қинамайды. 

«Сымбаты мен парасатына қыз-бойжеткендер қызығып көз салатын Бахтияр деген жігіт әлдебір бай-бағланның қызынан еріксіз айрылып, Зухра есімді жетім қызбен бас құрайды. Бахтияр – химик. Зертханада жұмыс істейді. Бахтиярды ғылымға жетелеп жүрген Мүсілім Ахметов – өте зиялы адам. Білімдар кісі, профессор. Бір күні профессор ауыр соққыға жығылып, ес-түссіз жансақтау бөліміне түседі. Еңбектері қолды болады. Профессордың әйелі Мүкәраманы туған ұлы Ришат буындырып өлтіреді. Профессор ауыр халде төсек тартып жатқанда, Аманбаев ғылыми монография жазып, атаққа бөленеді. Оған Бахтияр мен Биназар көмектеседі. Романның соңында алаяқ Аманбаевты профессордың ақ мысығы талап өлтіреді. Ғалымға қиянат жасаған Барон қабір басында атылып өледі.»

Рахымжан  Отарбаев «Айна  ғұмыр» пьесалар  жинағы

Бұл кітабына пьесалары топтастырылған. Тарихтағы табандылық пен тамырдағы тектілікті ұштастыра отырып, адам мен қоғам, тұлға мен тобыр тартысқан замана шындығын бүкпесіз суреттеген автордың әр туындыдағы айтар ойын ойлы оқырман өзі саралар.  Талғамы биік көпшіліктің көңілінен шығары талассыз.   

Дулат Исабеков  «Жеті  желкен»  пьесалар  жинағы

Жинаққа белгілі жазушы- драматург Д Исабековтің соңғы жылдары жазылған пьесалары енгізіліп отыр.Бұл шығармалардың көпшілігі астаналық театрлар менреспубликаның өзге театрлары арқылы көрермен қауымға жақсы таныс. Гуманизм, адамдар бойындағы ізгі қасиеттер, жеке тұлғалар тағдырына құрылған «Ректордың қабылдау күндері», «Ертеңді күту», «Мұрагерлер» пьесалары Одақ көлемінде белгілі болған туындылар. 

Мадина  Омарова  «Көмбе  нанның  дәмі»

«Көмбе нанның дәмі» спектаклі сонау соғыс жылдары тылда қалған халықтың басындағы нәубет халді суреттейді. Майдан елдегі ер-азаматты түгел сыпырып алып кеткенде, барлық қиямет-қиыншылық ауылдағы шал-кемпірдің, бала-шаға мен әйелдердің мойнына қыл шылбыр болып ілінді. Сол бір кез тағы бір сұмдығымен тарихта қалды. Ол  – кеңес өкіметінің саясатына қайшы болып көрінген ұлттарды туған жерінен айырып, басқа мекенге депортациялау болатын. Жер аударылғандар қазақ ауылына келді. Ел мен елдің, ұлт пен ұлттың бауырласуы, ұлтымыздың қонақжайлығы спектакльге арқау болды. Туындыда қазақтың өзі қайғыдан қан жұтып, аш-жалаңаш отырса да, пана іздеп келген жұртты сыртқа теппей, аялы алақанын қалай ұсынғаны баяндалады.

Иран-Ғайып «Қорқыттың  көрі»  пьесалар  жинағы

«Қорқыттың көрі» – Қорқыт бабамыздың запырандай ащы аңыз-өміріне арнап қойылған сахналық тұжырымы. Қойылым алма-кезек дүниедегі діндер астасуындағы киелі рухани ұғымның жаназа-реквиемі.

Ықылым замандағы бабалар тарихынан сыр шертетін туындының авторы бұл пьесаны ширек ғасыр бұрын жазған, бүгін театр сахнасынан қойылып жатқанына дән риза.

Думан  Рамазан «Пешене»  пьесалар  жинағы

Автор тарихи һәм қазіргі тақырыптарға қатар қалам тербейді. Көркем шығармаларда тарихи тұлғалардың ақыл-парасаты, келешекке көз тастар көрегендігі, тереңнен ойлап, кеңінен байлам жасар кемеңгерлігі, ел бастар көсемдігі, сөз бастар шешендігі мен қол бастар батырлықтары айрықша айшықталса, өзімізге етене таныс бүгінгі күн қаһармандарының тыныс-тірлігі мен іс-әрекеттері ерекше суреткерлік шабытпен кестеленген. Шығармалардың тілі шұрайлы, ойы орамды, көркемдік қуаты жоғары.

Кітап жалпы көпшілік қауымға арналған.

Саяқ  Қасымбек  «Жанталас»

«Жанталас» – пьесалар жиынтығы. Ішінде бірнеше пьесаларым бар. Басты тақырыппен аталған пьесам – қазақтың соңғы шейт болған ханы Кенесары жайындағы тарихи драманы 2003 жылы Түркістан сазды-драма театрында Қазақстанның халық артисі Р.Сейтметов сахналаған болатын. Театр сыншыларының сүзгісінен өтіп, көрерменнің қошеметіне ие болған пьесамның атымен 2 томдық жинағымды атаған болатынмын.

«Жанталас» автордың тұңғыш кітабы. Шығарма халықаралық балаларға арналған «Дарабоз» бәйгесінде бас бәйгені жеңіп алған. Патриоттық сезімге жетектейтін бұл шығарма қазақтың жас батыры Сартайға арналған. Батырдың тұлғасы айқын, балаларға үлгі десек, қателеспейсіз. 

Ыбырай  Алтынсарин «Өнер-білім  бар жұрттар»

Кітапқа Ы. Алтынсариннің өлеңдері, әңгімелері, аудармалары, сондай-ақ халық аузынан жинаған ертегілері енгізілді.
Жинақ мектеп бағдарламасына сәйкес құрастырылды. Мектеп оқушылары мен
көпшілік қауымға арналған.

Өнер-білім бар жұрттар
Тастан сарай салғызды;
Айшылық алыс жерлерден,
Көзіңді ашып-жұмғанша,
Жылдам хабар алғызды.
– деп жырлаған көрнекті ағартушы-педагог, жазушы, этнограф – Ыбырай (Ибраһим) Алтынсарин қазақ балаларын өнер-білімге шақырып, оларға мектеп ашып, сауаттандырған. 

Беғрдібек  Соқпақбаев  «Жекпе-жек»

Жазушы шығармаларының негізгі кейіпкерлері мектеп жасындағы оқушылар, жасөспірімдер болып келеді. Сол жас адамдардың мінез қалыптастыру процесін, азаматтық жетілу нсолын көрсетуге арналған повестің бірі - «Жекпе-жек». Мұнда жігерлі талабының, еңбексүйгіштігінің арқасында он алты жасында бокстан әлем чемпионы болған Мұрат Батырбаевтың ұнамды бейнесі жасалған. Суреткер Мұрат және оның ұстазы Николай Трофимовичтің, мектеп директоры Тоқмолданың тұлғасын көркемдік шындық деңгейіне көтере алған.

Жасында нәзік болып өскенімен, ұдайы шынығу, жаттығу арқасында спорт биігіне шыққан Мұрат Батырбаевтың іс-әрекеті ғибратты. Автор «мінсіз» қаһарман жасауды көздемеген. Мұрат алға қойған мақсатына бірден жетпейді. Спорт дәстүрі сіңбеген алыстағы қазақ ауылында секция ашып, жаттығу жүргізу оңай іс болмағаны, бұған Мұраттың ата-анасынан бастап,  мектеп директоры  Тоқмолдаға дейін қарсы шыққаны, бірақ жас адамның өршіл қайраты күллі қиындық, кедергіні жеңе білгені сенімді ашылған. Мұраттың мақсаттылығын, алған бағытына дәйектілігін сипаттайтын бірталай сЫн кезең бар. Демек, повесть кейіпкерлері «дайын күйінде» алынбай, түрлі байланыстар, қайшылықтар, күрестер үстінде толысып сомдалған.

Марат  Қабанбаев  «Жиһангез  Тити»

Шығармаларының дені балалар мен жасөспірімдерге арналған. Негізгі тақырыбы: заман келбеті, жастардың өмір-тіршілігі; идеясы: адамды сүю.

Түн. Көшеде ғана түн. Ал пәтер іші күндізгідей жарық. Төбеден салбыраған люстраның жарығы, әрине, күн жарығына сәл-пәл жетпейді. Бес жасар Таймасқа жарықтың қайта әлсіз болғаны жақсы. Жарық әлсіз болса жақсы ойланасың. Бөлме ішіндегі заттар көзге анық шалына бермейді, ой бөлінбейді. Сонымен Таймас — Тити ойланып отыр.

Шындығында Таймастың Таймас екендігін балалар бақшасындағы, подъездегі тетелестерінің көбі біле бермейді, бәрі жаппай Тити деп атайды. Оған кінәлі Таймастың өзі. 

Толымбек Әбдірайым «Алабұға  аулаған  күн»

Айдың, күннің аманында Рауан үйінен кетіп, кезбе атанды. Неге кетті? Оған себеп не? Оның достары, ата-әжесі, ата-анасы, жалпы Рауанның өзі қандай бала еді? Белгілі балалар жазушысы Толымбек Әбдірайымның «Тұнжыр» хикаяты, осынау сауалдарға жауап іздейді. Жинақтағы ертегілер мен мысалдардың да айтар тағылымы мол. Жас өркен жан дүниесіне әсер етерлік әңгімелердің оқиғасы қызықты, балаға тән іс-әрекеттерімен оқырманын баурайтынына сенімдіміз.

Зира  Наурызбаева, Лиля  Калаус  «Алтын  тостағанды  іздеу»

Зира Наурызбаева және Лиля Калаус. Бұл екеуі жеке-дара жүріп-ақ халыққа танылып үлгерген еді, ал кейіннен бірігіп, балаларға арнап кітап жазды. Сөйтті де, бұрынғыдан да танымал бола түсті. Сонда олардың жобасы несімен қызықты? Бұл жоба Гарри Поттерден басым түсе ала ма?

Шығармада Бату атты бала мен оның достарының басынан кешкен оқиғалары негізінде, ертегі-аңыз кейіпкерлері мен тарихи деректер тәуелсіздік кезеңінің бүгінгі шындығымен байланыстырыла суреттелген. Шым-шытырық оқиғалар жанрында жазылған хикаят жас жеткіншек оқырмандарды қызықтырып, қиялына қанат бітіретін тартымдылығымен баурайды.

Мәди  Айымбетов  «Бар  болғаны  он  төрт  жас»

Балалар мен жасөспірімдер өмірінен жазылған «Бар болғаны он төрт жас», «Нәзік жаңғырық», «Ғашық болу бақыты», «Күнекей», «Көлге шомылған Ай» және тағы басқа хикаяттар топтастырылған. Қаламгер жас кейіпкерлерінің характерлерін өте аңғарымды тұрғыдан аша отырып, олардың адами болмысының қалыптасу ерекшеліктерін өміршең тартымды оқиғалар арқылы көркем әрі шебер өрнектейді. Адам жасының қай кезіне де тән жан-дүниелік толқыныстардың жасөспірім баланың бойына қалайша дарып, қалайша өрбитінін автор иланымды да нақты өрбітеді. Бұл шығармалардың барлығы да жазушының қазақ балалар әдебиетінің бейнесін анықтауға қосылған айтарлықтай рухани зор үлесі.

Юсупов  Кеңес  Габриель  Гарсиа  Маркес «Жүз  жылдық  жалғыздық»

Жүз жылдық жалғыздық (исп. Cien años de soledad) — Колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің 1967 жылы жазған елеулі романы. Шығармада Макондо қаласында (метафоралық Колумбия) орналасқан Хосе Аркадио Буэндиа атты ақсақал негізін салған Буэндиа әулетінің бірнеше ұрпағының тарихы жайлы баяндалады.

"Жүз жылдық жалғыздықтағы" магиялық реализм мен тақырыптық болмыс оны 1960-шы және 1970-ші жылдардағы латынамерикалық әдеби серпілістің маңызды өкіл романы ретінде қалыптастырды[1], ал сол серпілістің    өзі стилистика жөнінен модернизмнен (еуропалық және солтүстікамерикалық) және  кубалық Вангуардия (Авангард) әдеби қозғалыстарынан әсерленген болатын.

Алғаш 1967 жылы жарияланғаннан бері "Жүз жылдық жалғыздық" 37 тілге аударылып, оның 30 миллионнан астам данасы сатылған.[2][3] Роман Гарсиа Маркестің шедеврі болып есептеліп, кеңінен мойындалған және испан тіліндегі әдебиеттегі ең маңызды шығармалардың бірі болып танылған.[4]

Колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық  жалғыздық» романы 1985 жылы қазақ тілінде жарық көрген.

Әдетов  Бекболат  Эрих Мария  Ремарк  «Аманат өмір»

Ремарк Эрих Мария (нем. ErichMariaRemarque, туған кездегі есімі Эрих Пауль Ремарк, нем. Erich Paul Remark; 22 маусым, 1898, Оснабрюк, Германия — 25 қыркүйек, 1970, Локарно, Швейцария)[1] — неміс жазушысы. Гимназияда оқып жүргенде әскер қатарына шақырылып (1915), батыс майданында екі жыл соғысқан. Соғыстан кейін мұғалім, құлпытас сатушы, жарнама қызметшісі, спортшолушы, журналист, «Sport іm Bіld» (“Суретті спорт”) журналының редакторы болды. Шығарм. жолын «Батыс майданда өзгеріс жоқ» (нем. Im Westen nichts Neues) (1929) романынан бастады. Роман Боймер, Мюллер, Кропп, Леер, Кеммерих секілді соғыс құрбандарының жан тебірентерлік сезімдерін бейнеледі. Ресми хабар ақпараты “батыс майданда еш өзгеріс жоқ” деп жариялап жатқанда, 19 жасар бас кейіпкер оққа ұшады. Бұл қаза ақылға қонымсыз соғыс сұмдығынан, рухани дағдарыс қаупінен құтылу амалынан туындаған шара еді. Одан кейін жарық көрген трилогиясы (“Іайтқанда”, 1931; “Үш жолдас”, 1938; “Қара ескерткіш”, 1956), “Жақыныңды жарылқа” (1940), “Салтанат қақпасы” (1946), “Лиссабон түні” (1962), “Жұмақтағы көлеңкелер” (1971), т.б. шығармалары уақыт пен кеңістік тұрғысынан біртұтас, мазмұн мен пішін үйлесімдігі айқын туындылар ретінде бағаланды. Соғыс өрті жанын жегідей жеген азалы жетім көңілдердің трагед. жайын шынайы суреттеген Ремарк шығармаларын оқуға тыйым салынып, турашылдығымен танылған жазушы қуғынға ұшырады. Билік өкілдері Ремарктың алғашқы екі кітабын көпшілік алдында өртеді (1933). 1932 ж. Швейцарияда тұрақтағанымен, 1939 — 42 ж. Америкаға, 1954 ж. Еуропаға кетуге мәжбүр болды. “Өмір ұшқыны” (1952), “Өмір мен өлім мерзімі” (1954), “Өмір парызы” (1959) атты шығармаларында соғыстың ауыр азабы, табиғатқа, адамзатқа тигізген залал-зардаптары шынайы суреттелді.

Ахметов  Әділ  Агата  Кристи  «Ғайып болған  миллион»

Кристи, Агата. Ғайып болған миллион : Әңгімелер. / А. Кристи ; Ағылшын тілінен аударған Ә.Ахметов . – А. : Жалын баспасы, 2003. – 160 б

 Агата Кристи — детектив әдебиеттің көрнекті өкілдерінің бірі, аты әлемге әйгілі ағылшын жазушысы. Оның қаламынан туған сексен бес роман, бірнеше әңгіме және пьеса жинағы дүние жүзінің көптеген тіліне аударылған. Бұл кітапқа жазушының бір топ әңгімесі еніп отыр.

— Кейінгі кезде облигация ұрлау соншама жиілеп кетті. Пуаро, осы біз қылмыстың бетін ашумен айналыса бергенше, өзіміз неге кірісіп кетпейміз, — дедім мен қолымдағы газетті былай қойып.

— Сен немене, тез баюдың жолын нұсқап отырғаннан саумысың, достым?

— Жә, мына соңғы оқиғаны айтамын да. Лондон — Шотландия бірлескен банкісінің Нью-Йорктен жөнелткен миллион доллар тұратын облигациялары «Олимпиа» кемесінен адам түсініп болмайтын жағдайда ғайып болған.

Меллат  Төлеген  Халид  Хусейн «Жарқыраған  мың  күн»

Халед Хоссейнидің «Жарқыраған мың күн» кітабы бар. Аударған – халықаралық, республикалық жыр додаларының жүлдегері, ақын Төлеген Меллат.

Роман соңғы жарты ғасырда әлем назарын өзіне жиі аударған Ауған елінің ашық та тұңғиық өмір шындығын, тыныс-тіршілігін боямасыз бейнелейді. Соғыс өрті толастамаған, қараңғылық пен надандық үстемдік құрған қоғамдағы адам тағдыры мен әйелдер өмірін, махаббаттың мұң-наласын айшықты тілмен анық жеткізеді.

Оқиға Ауғанстандағы 20-ғасырдың екінші жартысындағы азаматтық соғыс төңірегінде өрбиді. Автор соғысты бізге әйелдер және аналар көзімен көрсетеді. Халед Хосейни шығыс мемлекетінің тұрмыс-тіршілігімен, тұрғындарының тағдырымен таныстырады. Адамдарының армандары мен қорқыныштарын, үміттері мен қасіретін баяндайды. Мінездері мен әлеуметтік жағдайлары әртүрлі, қасіреті мен мұңы бір екі әйелдің тағдыры ешкімді бей-жай қалдырмайды.

Мәзен  Динара  Ж.К. Роулин  «Хәрри  Поттер мен жасырын  бөлме»

«Хәрри Поттер мен жасырын бөлме» – «Хәрри Поттер» сериясының екінші кітабы.
Екінші кітапта оқырманға жақсы таныс кейіпкерлер Хәрри, Рон және Хәрмиона Хогуартс сиқыр мектебіндегі әлдебір тылсым «Мұрагердің» оқушыларға жасаған шабуылын зерттейді.
  «Хәрри Поттер» сериясының екінші кітабы «Хәрри Поттер мен жасырын бөлме» кітабында бірнеше жаңа кейіпкер қосылды. Мәселен, осы кітаптағы оқиғаның «түпқазығы» – алып жылан Basilisk. Орыс тіліндегі нұсқасында Василиск деп алынған. Біз оны Аждаһа дедік. Ежелгі ертегілерді ақтарып, жылан патшасының атауын алуды жөн көрдік. Тағы бір «қиналған» тұсымыз - Том Редлдің атынан «Мен Лорд Волдеморт» деген анаграмма шығару болды. Көпшілік білетіндей, бұл – түрлі тілдерге аудару барысында қатты қиындық тудырған нәрсе, соның салдарынан түпнұсқадағы Tom Marvolo Riddle есімі түрліше құбылып кетті. Біз "Мен Лорд Волдеморт" деген үш сөздегі әріптердің бәрін шығару үшін сәл өзгертуімізге тура келді. Қалай өзгерткенімізді оқырман көре жатар», - деді Назгүл Қожабек. 

Құрметұлы  Амангельді  Орхан  Памук  «Менің  атым-Қырмызы»

         Бұл романның әлқиссасы Құранның Бақара және Фатыр сүрелерінің аяттарымен басталады. Кітапта келтірілген үш аят бүтіндей бір оқиғаның қысқаша сипаты секілді. Өйткені аяттарды оқыған оқырман оқиғаның қалай өрбитінін түсіне қояды. Жалпы туынды өлген адамның монологынан басталады. Оқиға желісі бойынша Османлы падишасының құпия жасалуы тиіс кітабы үшін қанішер алдымен Зариф Ефендіні, сосын нақышкер Жездені өлтіреді. Міне осы қанішердің кім екенін анықтау үшін әр кейіпкер өз-өзін сипаттап, өздерін ақтап алуға тырысады. Ал Қара есімді жігіт қанішердің кім екенін табу үшін осы кейіпкерлермен жеке-жеке сөйлеседі. Олар тек бірінші жақта яғни, «Мен – Шекуремін, «Мен – Естермін», «Менің атым Қара» деп атап көрсетеді. Осылайша кітаптағы әр кейіпкер жеке тұлға ретінде сипатталады. Олар барлығы бір оқиғаның кейіпкерлері болса да, әрқайсысы жеке туынды сияқты әсер қалдырады. Сондықтан шығар бұл романда басты кейіпкер деген түсінік жоқ. 59 тарауға бөлінген оқиғада әр адам басты кейіпкер сияқты баяндалады. Десек те, кітапты қолына алған жан екі баласы бар Шекурені бас кейіпкер деп ойлап қалуы мүмкін. Себебі оқиға Шекуренің айналасында өрбиді.

Поэзия

М.Макатаев « Өмірдастан»

Мұқағали Мақатаев соңғы жылдарда өз үні, өз әуенімен қазақ поэзиясына кеп қосылған белгілі лирик ақындарымыздың бірі. Оның өлеңдері мен поэмалары тереңнен сыр тартар нәзіктігімен оқырман қауымның ілтифатына ие болды. "Өмірдастан" атты бұл кітапқа ақынның өлеңдері мен поэмаларының ең тәуірлері іріктеліп алынды." Ұлы Мұқаңның көзі тірісінде жарық көрген екен. "Өшеді өлең, немесе көшеді өлең" деп ақынның өзі болжағандай, Мұқағали жырлары уақыт көші алға жылжыған сайын қанатын кеңге жайып, биіктеп барады. Көпшіліктің сұрауы бойынша "Өмірдастан" оқырмандарына еш өзгеріссіз қайта ұсынылып отыр.

Нәжімеденов  «Менің  Қазақстаным»

 «Менің Қазақстаным» әні оның шығармашылық жолының басында, ақынның 21 жасында жазылған. Ол кісінің жұбайы Нәсіп апайдың айтуынша Жұмекен әнді осыдан 50 жыл бұрын, 1956 жылы Алматыда, белгілі шаңқобызшы Гүлсара Піржанованың үйінде жазған. Бұл өлең бір қарағанда Қазақстан миллиард пұт астық жинағанына арналып жазылған сияқты болып көрінгенімен , негізінен «ел, жер менікі» деген отаршыларға қарсылықтан туған. Оны сезіп қалған коммунистер әнді мүлдем шығармай тастауға айналғанда  Жамал Омарова ара түсіп, эфирден шырқауға мүмкіндік алған. Сөйтіп халыққа жетпей жатып қудалана бастаған ән бағы жанып, бейресмиден тәуелсіздіктің арқасында ресми әнұранға айналды.

2006 жылдың 11 қаңтарында «Менің Қазақстаным» әні елдің мемлекеттік әнұраны сипатында алғаш рет астаналық «Ақорда» резиденциясының шаңырағы астында, Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Президенті лауазымына салтанатты түрде кірісу сәтінде орындалды.

Ұлықбек  Есдәулет « Киіз  кітап»

Қазақтың халық жазушысы Ә. Кекілбаевтың Ұ. Есдәулеттің екі томдық таңдамалы шығармаларың 1-томында «Өркені өсер өнер, өрісі шалқар өлең» мақаласында ақынның шығармашылығы жайлы алғы сөзінде былай дейді: «Ұлықбек Есдәулеттің «Киіз кітабы» ескі ауылдың төсек қабы сияқты. Іздеген нәрсеңнің бәрін табуға болады. Бәрінен де жиырма ғасыр бойы талай қапысы кетіп, жиырма бірінші ғасырдың өзіне қапияда тап болып отырған қазақ тұрмысы мен қазақ жан дүниесінің талай табын таба аласыз, талай қатпарына үңіліп, ой жүгірте аласыз» [2, 8 б.].«Ұлықбек таланты – сондай ұлағатты талант. Ондай талант жан ашуын емес, жан сырын ғана ортаға салады. Бүгінгідей күндері ортамызда ондай пәтуалы ауыздардың жүргенінің өзі қандай ғанибет. Мынау кітап тартып отырған талай тауқыметіміздің басын шалса да, кеудеңе үміт гүлін егіп, жігеріңе жігер қосатын, тәуекелге мінгізіп, тәубеңе келтіретін парасатты жырларға толы» [2, 14 б.].

Серік  Ақсұңқарұлы  «Көкейімдегі  Күлтегіннің  жазуы»

Ақсұңқарұлының жырларынан дала дидары айқын көрініп, ата-бабаларымыздан дарыған Алаш рухы атойлап тұрады. Ақын соны өлең тілінде шебер, нанымды кестелей біледі. Бұған шайырдың «Көкейімде Күлтегіннің жазуы» атты жинағын оқығанымызда тағы көз жеткіздік. Мұндағы өлеңдер бір оқыған адамға пафос болып көрініп қалуы мүмкін. Алайда артық сөзі жоқ, қаламнан төгіліп түскен шумақтарда шындық жатқанын аңғарасыздар.

Өз басым бұл өлеңді ә дегеннен оқи бастағанымда, кең сахара көз алдыма елестеді. Ауылымдағы көк шалғынға оранған шет-шегі көрінбейтін далаға сағынышым оянды. Бірақ өлеңнің соңғы шумағына келгенде, кеудемді мұң басты. Қазақтың даласы небір алапаттарды көрді ғой… Кешегі жаугершілік заманда бір қарыс жерді жауға бермеймін деп арпалысқан батырлар болмаса, ұлттың теріс мінездерін сылып тастауға тырысқан Абай секілді, ханға қасқайып тұрып сөз айтқан Махамбет сияқты ақындар болмаса, қазіргі байтақ жерімізге ие бола алмас едік.
«Абай – Алаштың рентгені» дейтін Ақсұңқарұлы да хакімнің тәлімі мен үлгісін ұстанады. Ол да өлеңдері арқылы қазақты мерездей жабысқан дертінен айығуға шақырады. Махамбет сияқ­ты өткір айтып тастайды. Қылыштай тілімен осып жібереді.

Тоқтарәлі  Таңжарық  «Түн парқтары»

Ақынның осыдан 4 жыл бұрын "Жалын" баспасынан «Түн парақтары»  атты шағын топтамасы жарық көрген болатын.

Ақын өлеңдері «Еуропа ақындарының конкурсы» аясында поляк тілінде Польша елінен шығатын болыпты. Кітап алдағы жылдың наурыз айында баспадан шығады екен. Бүкіл Орта Азиядан талданған бір ел, бір ақын. Бір ел – Қазақстан да, бір ақынның топтамасы – Тоқтарәлі Таңжарыққа бұйырыпты. Жазған жырың әлем тілдерінде сөйлеп тұрса, ақын үшін мұндай қуаныштың шегі жоқ әрине.

Тоқтарәлі Таңжарықтың кітабын польяк тіліне аударған белгілі ғалым, түрколог Хенрик Янковски мырза кездесуді оқырмандарға аударып берді әрі өзі де түркі әдебиеті туралы сұрақтарға жауап беріп отырды.

– Тоқтарәлі Таңжарық мырза, елімізге, Еуропа ақындарының фестиваліне қош келдіңіз. «Түн парақтары» жыр жинағыңызды түгелдей оқып шықтым. Байқағаным, бұл кітабыңызға алғашқы өлеңдеріңізді енгізіпсіз.15 жасыңызда жазған «Қоштасу» деген балаң жырыңыз да бар екен. Алғаш өлеңге қалай келдіңіз?   Бұл өлең балалық шақтағы іңкәрліктен туған. Сол шақтың риясыз бояуы. Кітапқа енген өлеңдер хронологиялық тәртіппен топтастырылғандықтан, әр жылдары жазылған жырларды да енгізуді құп көрдім.

Бақытжан Қанапиянов «Достояние  души»

В поэтическую книгу «Достояние души» вошли стихи написанные за последние годы нового столетие.
Сборник состоит из трех разделов- «Дорога столетий», «Высокогорье» и  «Тюркские мотивы бытия», в которых автор поэтическим языком отразил исторические перемены в жизни человечества и своего народа на стыке веков и тысячелетий. 

Под именем Жан Бахыт в 2017 году в штаб-квартире ЮНЕСКО (г.Париж) прошла презентация творчества известного поэта Бахытжана Канапьянова.
В поэтическую книгу «Достояние души» вошли стихи написанные за последние годы нового столетие.
Сборник состоит из трех разделов- «Дорога столетий», «Высокогорье» и  «Тюркские мотивы бытия», в которых автор поэтическим языком отразил исторические перемены в жизни человечества и своего народа на стыке веков и тысячелетий. 

Тынымбай  Нұрмағамбетов  «Періштелердің  өлімі»

«Періштелер өлімі» - ондағы «Жылан уы» мен «Сәмбі талдың мұңы» хикаяты бүгінгі күннің шындығын айтып отырып жаныңды сыздатқан жараңа тұз себетін сондай шыншыл да мұңлы шығарма.
«Жылан уы» сюжет құрылысы мен бейнелілігі жағынан триллерге ұқсайды, финалы естен тандыра жаздайды. Адам сияқты қуанғанын, сөйлегенін, күлгенін ғұмырда ешкім көрмеген, қабағы түксиген қара кісі жылан уын алу үшін жұмыс іздеп жүрген қазақ жігіттеріне болымсыз ақша, киілген киіммен мәз қылып, 3-4 ай күтімін жасап, ұшқан құстың қанаты талатын Қызылқұмның аптап ыстығына бауырын қыздырған жыландар ордасына апарып, құдыққа түсіріп, жыланға шақтырады.
«Сәмбі талдың мұңы» да сол тоқсаныншы жылдарды, адамдардың сенімі, үміті кұл-парша болған, құндылықтар өзгерген, ауыл қазағы үшін дүниенің желі оңнан да, солдан да соққан қиын кезеңді бейнелейді. Мұнда адам саны көп емес, Алдияр, қызы, жиені Женя-Жеткерген, ауыл адамдары. Басынан аяғына дейін Алдиярдың күнделікті тірлігі, ойлары, естелігі, қуанышы, мұңы беріліп, ауыл адамдарының көңіл-күйі арқылы сол кезең еске түседі.

Тобық  Жармағамбетов  «Отамалы»

Бұл аңыз көктемде қар еріп, жер жалаңаштанғаннан кейін кенеттен ызғырықтың қайта соғып, боран қақап кеткенінде еріксіз еске түседі. Сондағы соққан долы жел солтүстіктегі мәңгі мұз тауларының арасында ұмыт болып қалған аңызды сары далаға қайта айдап әкеледі. Сондағы қаптай жауған қар қиыршықтарының әрқайсысында осы аңыздың мұз боп қатқан түйіршіктері ұшып жүреді. Сол кезде аңыздың әлсіреп жеткен мұң-зары кең даланы тұмандай бүркеп кетеді. Бұл мұң біресе жусан басына соғылып, біресе қияқты тұншықтырады. Біресе жазыққа жайылып, біресе бұлтқа сіңеді. Биік құздың басынан жел болып құлап, сай-салаға тығылады. Өзен бетінде шыны толқын болып ойнайды. Жер үсті, аспан асты жүрек зарына толып, төбелердің баурайын қайғы шарбысы қоршап алады.

Сәуле  Досжан  «Қасірет пен  тағдыр»

Жазу­шы шығармасында социалистік режим құрбан­да­рына айналған Семей өңірі тұрғындарының қасіреті айтылады. Рас, Семей полигоны жабылса да, оның қазақ халқына тигізген зардабын әлі тартып келеміз. Жазушы кейіпкері Аяулымның тағдыры арқы­лы осы қасіретті оқырманға жеткізе білді.

Полигон тақырыбына бару бұл – үлкен ерлік. Ол үшін ізденіс керек. Бұл кітапта осы кезге дейін көп айтыла қоймаған, құпия бо­лып келген біраз шындықтың беті ашылады. Кітаптың ішінде талай тағдыр бар. Олардың қасіреті шы­найы баяндалған.

Юрий  Серебрянский «Дәмді  де пайдалы  қазақстандық  әдебиет»

Тәуелсіздік кезеңіндегі қазақстандық әдебиет туралы эсселер жинағы. Белгілі қазақстандық жазушы Юрий Серебрянскиймен әңгіме барысында оқиға кейіпкерлері Сорос - Қазақстан қоры 1997 жылдан бері өткізіп келген әдеби байқаулардың жеңімпаздары, өздерінің жеке шығармашылығы қалай дамығаны туралы әңгімелейді, заманауи қазақстандық әдебиеттің дамуын алдыңғы қатарға шығарады. Кітап орыс және қазақ тілдерінде жарық көрді. Жалпы оқырман қауымға арналған.

В 90-х политика государства в области культуры была логично направлена на изучение и восстановление утерянного за советский период историко-культурного наследия страны. В начале 2000-х появилась программа «Культурное наследие». Однако программ, направленных на развитие современной культуры, искусства, литературы, к сожалению, не появилось.

Дәурен  Қуат  «Бөрісоқпақ»

 «Бөрі­соқ­пақ­» атты жи­нағына ен­ген шығар­ма­ла­ры – өмір­дің сан түрлі құ­бы­лыс­тарын қа­ра сөзбен кес­телеген қа­лам­гер­лі­гі­нің жемісі.
.    Қасқыр-қалада азық таусылды. Базарларда, дүкендерде, қоймаларда қызарған ет, қан жұққан зат түгелімен түгесілді. Қасқырлар тәтті кәмпит, тәбет ашар жеміс-жидекке зауықсыз болып шықты. Қасқырлар үйірі әбден ашықты. Кеше ғана тоқ қарындары бұлтыңдап, түгі жылтыраған бөлтіріктердің үстін өлі, жасық жүн басып, ластанған қала тыныс тарылтты. Аш, ашулы қаншықтар қабаған өлекшіннің мінезін тауып, арландарды құлақ шекеден ала түсетінді шығарды. Қаланы улыған-шулыған, қыңсылаған, жарыса үн созып, дауыс салған зар кернеді. Міне, дәл осы кезде, түн жарымында, ақбурыл, кең кеудесін шалқайта тастап, жуан, жалдас мойнына біткен үлкен, қаһарлы басын тік көтерген кәрі, көсем арлан тұмсығын көкке созып ұлыды-ай келіп. Ол күңіреніп ұзақ ұлыды. Бұрынғы өткен бабалар ұранымен ұлыды. Түлейді күн-түн кезген абадандардың жорығын жоқтап ұлыды. Мынау тар, қапас қалада ұйлыққан үйірінің дәрменсіздігіне налып, күйіне ұлыды. Ұли алмайтын ұрпағының, зәу-затының қорқаулығынан қорқып та, қорынып та ұлыды. Көсем жалғыз ұлыды.
Ертеңінде көсемнің қасына жас арлан қасқырлар жиылды.

Тұрысбек  Сәукетай  «Желқайық»

Әдетте кейіпкердің басындағы хал қазақ прозасында «Меннің» атынан айтылады. «Мен сөйттім», «мен бүйттім», «мен ана­ны көрдім», «мен мынаны көрдім» де­ген сияқты. «Желқайықта» «Меннің» баяндауын жазушы өз міндетіне алады да, оны барынша жетілдіріп, көркемдік биігіне жеткізеді. Жалықтырмайды. Жа­ныңды қинамайды. 

«Сымбаты мен парасатына қыз-бойжеткендер қызығып көз салатын Бахтияр деген жігіт әлдебір бай-бағланның қызынан еріксіз айрылып, Зухра есімді жетім қызбен бас құрайды. Бахтияр – химик. Зертханада жұмыс істейді. Бахтиярды ғылымға жетелеп жүрген Мүсілім Ахметов – өте зиялы адам. Білімдар кісі, профессор. Бір күні профессор ауыр соққыға жығылып, ес-түссіз жансақтау бөліміне түседі. Еңбектері қолды болады. Профессордың әйелі Мүкәраманы туған ұлы Ришат буындырып өлтіреді. Профессор ауыр халде төсек тартып жатқанда, Аманбаев ғылыми монография жазып, атаққа бөленеді. Оған Бахтияр мен Биназар көмектеседі. Романның соңында алаяқ Аманбаевты профессордың ақ мысығы талап өлтіреді. Ғалымға қиянат жасаған Барон қабір басында атылып өледі.»

Рахымжан  Отарбаев «Айна  ғұмыр» пьесалар  жинағы

Бұл кітабына пьесалары топтастырылған. Тарихтағы табандылық пен тамырдағы тектілікті ұштастыра отырып, адам мен қоғам, тұлға мен тобыр тартысқан замана шындығын бүкпесіз суреттеген автордың әр туындыдағы айтар ойын ойлы оқырман өзі саралар.  Талғамы биік көпшіліктің көңілінен шығары талассыз.   

Дулат Исабеков  «Жеті  желкен»  пьесалар  жинағы

Жинаққа белгілі жазушы- драматург Д Исабековтің соңғы жылдары жазылған пьесалары енгізіліп отыр.Бұл шығармалардың көпшілігі астаналық театрлар менреспубликаның өзге театрлары арқылы көрермен қауымға жақсы таныс. Гуманизм, адамдар бойындағы ізгі қасиеттер, жеке тұлғалар тағдырына құрылған «Ректордың қабылдау күндері», «Ертеңді күту», «Мұрагерлер» пьесалары Одақ көлемінде белгілі болған туындылар. 

Мадина  Омарова  «Көмбе  нанның  дәмі»

«Көмбе нанның дәмі» спектаклі сонау соғыс жылдары тылда қалған халықтың басындағы нәубет халді суреттейді. Майдан елдегі ер-азаматты түгел сыпырып алып кеткенде, барлық қиямет-қиыншылық ауылдағы шал-кемпірдің, бала-шаға мен әйелдердің мойнына қыл шылбыр болып ілінді. Сол бір кез тағы бір сұмдығымен тарихта қалды. Ол  – кеңес өкіметінің саясатына қайшы болып көрінген ұлттарды туған жерінен айырып, басқа мекенге депортациялау болатын. Жер аударылғандар қазақ ауылына келді. Ел мен елдің, ұлт пен ұлттың бауырласуы, ұлтымыздың қонақжайлығы спектакльге арқау болды. Туындыда қазақтың өзі қайғыдан қан жұтып, аш-жалаңаш отырса да, пана іздеп келген жұртты сыртқа теппей, аялы алақанын қалай ұсынғаны баяндалады.

Иран-Ғайып «Қорқыттың  көрі»  пьесалар  жинағы

«Қорқыттың көрі» – Қорқыт бабамыздың запырандай ащы аңыз-өміріне арнап қойылған сахналық тұжырымы. Қойылым алма-кезек дүниедегі діндер астасуындағы киелі рухани ұғымның жаназа-реквиемі.

Ықылым замандағы бабалар тарихынан сыр шертетін туындының авторы бұл пьесаны ширек ғасыр бұрын жазған, бүгін театр сахнасынан қойылып жатқанына дән риза.

Думан  Рамазан «Пешене»  пьесалар  жинағы

Автор тарихи һәм қазіргі тақырыптарға қатар қалам тербейді. Көркем шығармаларда тарихи тұлғалардың ақыл-парасаты, келешекке көз тастар көрегендігі, тереңнен ойлап, кеңінен байлам жасар кемеңгерлігі, ел бастар көсемдігі, сөз бастар шешендігі мен қол бастар батырлықтары айрықша айшықталса, өзімізге етене таныс бүгінгі күн қаһармандарының тыныс-тірлігі мен іс-әрекеттері ерекше суреткерлік шабытпен кестеленген. Шығармалардың тілі шұрайлы, ойы орамды, көркемдік қуаты жоғары.

Кітап жалпы көпшілік қауымға арналған.

Саяқ  Қасымбек  «Жанталас»

«Жанталас» – пьесалар жиынтығы. Ішінде бірнеше пьесаларым бар. Басты тақырыппен аталған пьесам – қазақтың соңғы шейт болған ханы Кенесары жайындағы тарихи драманы 2003 жылы Түркістан сазды-драма театрында Қазақстанның халық артисі Р.Сейтметов сахналаған болатын. Театр сыншыларының сүзгісінен өтіп, көрерменнің қошеметіне ие болған пьесамның атымен 2 томдық жинағымды атаған болатынмын.

«Жанталас» автордың тұңғыш кітабы. Шығарма халықаралық балаларға арналған «Дарабоз» бәйгесінде бас бәйгені жеңіп алған. Патриоттық сезімге жетектейтін бұл шығарма қазақтың жас батыры Сартайға арналған. Батырдың тұлғасы айқын, балаларға үлгі десек, қателеспейсіз. 

Ыбырай  Алтынсарин «Өнер-білім  бар жұрттар»

Кітапқа Ы. Алтынсариннің өлеңдері, әңгімелері, аудармалары, сондай-ақ халық аузынан жинаған ертегілері енгізілді.
Жинақ мектеп бағдарламасына сәйкес құрастырылды. Мектеп оқушылары мен
көпшілік қауымға арналған.

Өнер-білім бар жұрттар
Тастан сарай салғызды;
Айшылық алыс жерлерден,
Көзіңді ашып-жұмғанша,
Жылдам хабар алғызды.
– деп жырлаған көрнекті ағартушы-педагог, жазушы, этнограф – Ыбырай (Ибраһим) Алтынсарин қазақ балаларын өнер-білімге шақырып, оларға мектеп ашып, сауаттандырған. 

Беғрдібек  Соқпақбаев  «Жекпе-жек»

Жазушы шығармаларының негізгі кейіпкерлері мектеп жасындағы оқушылар, жасөспірімдер болып келеді. Сол жас адамдардың мінез қалыптастыру процесін, азаматтық жетілу нсолын көрсетуге арналған повестің бірі - «Жекпе-жек». Мұнда жігерлі талабының, еңбексүйгіштігінің арқасында он алты жасында бокстан әлем чемпионы болған Мұрат Батырбаевтың ұнамды бейнесі жасалған. Суреткер Мұрат және оның ұстазы Николай Трофимовичтің, мектеп директоры Тоқмолданың тұлғасын көркемдік шындық деңгейіне көтере алған.

Жасында нәзік болып өскенімен, ұдайы шынығу, жаттығу арқасында спорт биігіне шыққан Мұрат Батырбаевтың іс-әрекеті ғибратты. Автор «мінсіз» қаһарман жасауды көздемеген. Мұрат алға қойған мақсатына бірден жетпейді. Спорт дәстүрі сіңбеген алыстағы қазақ ауылында секция ашып, жаттығу жүргізу оңай іс болмағаны, бұған Мұраттың ата-анасынан бастап,  мектеп директоры  Тоқмолдаға дейін қарсы шыққаны, бірақ жас адамның өршіл қайраты күллі қиындық, кедергіні жеңе білгені сенімді ашылған. Мұраттың мақсаттылығын, алған бағытына дәйектілігін сипаттайтын бірталай сЫн кезең бар. Демек, повесть кейіпкерлері «дайын күйінде» алынбай, түрлі байланыстар, қайшылықтар, күрестер үстінде толысып сомдалған.

Марат  Қабанбаев  «Жиһангез  Тити»

Шығармаларының дені балалар мен жасөспірімдерге арналған. Негізгі тақырыбы: заман келбеті, жастардың өмір-тіршілігі; идеясы: адамды сүю.

Түн. Көшеде ғана түн. Ал пәтер іші күндізгідей жарық. Төбеден салбыраған люстраның жарығы, әрине, күн жарығына сәл-пәл жетпейді. Бес жасар Таймасқа жарықтың қайта әлсіз болғаны жақсы. Жарық әлсіз болса жақсы ойланасың. Бөлме ішіндегі заттар көзге анық шалына бермейді, ой бөлінбейді. Сонымен Таймас — Тити ойланып отыр.

Шындығында Таймастың Таймас екендігін балалар бақшасындағы, подъездегі тетелестерінің көбі біле бермейді, бәрі жаппай Тити деп атайды. Оған кінәлі Таймастың өзі. 

Толымбек Әбдірайым «Алабұға  аулаған  күн»

Айдың, күннің аманында Рауан үйінен кетіп, кезбе атанды. Неге кетті? Оған себеп не? Оның достары, ата-әжесі, ата-анасы, жалпы Рауанның өзі қандай бала еді? Белгілі балалар жазушысы Толымбек Әбдірайымның «Тұнжыр» хикаяты, осынау сауалдарға жауап іздейді. Жинақтағы ертегілер мен мысалдардың да айтар тағылымы мол. Жас өркен жан дүниесіне әсер етерлік әңгімелердің оқиғасы қызықты, балаға тән іс-әрекеттерімен оқырманын баурайтынына сенімдіміз.

Зира  Наурызбаева, Лиля  Калаус  «Алтын  тостағанды  іздеу»

Зира Наурызбаева және Лиля Калаус. Бұл екеуі жеке-дара жүріп-ақ халыққа танылып үлгерген еді, ал кейіннен бірігіп, балаларға арнап кітап жазды. Сөйтті де, бұрынғыдан да танымал бола түсті. Сонда олардың жобасы несімен қызықты? Бұл жоба Гарри Поттерден басым түсе ала ма?

Шығармада Бату атты бала мен оның достарының басынан кешкен оқиғалары негізінде, ертегі-аңыз кейіпкерлері мен тарихи деректер тәуелсіздік кезеңінің бүгінгі шындығымен байланыстырыла суреттелген. Шым-шытырық оқиғалар жанрында жазылған хикаят жас жеткіншек оқырмандарды қызықтырып, қиялына қанат бітіретін тартымдылығымен баурайды.

Мәди  Айымбетов  «Бар  болғаны  он  төрт  жас»

Балалар мен жасөспірімдер өмірінен жазылған «Бар болғаны он төрт жас», «Нәзік жаңғырық», «Ғашық болу бақыты», «Күнекей», «Көлге шомылған Ай» және тағы басқа хикаяттар топтастырылған. Қаламгер жас кейіпкерлерінің характерлерін өте аңғарымды тұрғыдан аша отырып, олардың адами болмысының қалыптасу ерекшеліктерін өміршең тартымды оқиғалар арқылы көркем әрі шебер өрнектейді. Адам жасының қай кезіне де тән жан-дүниелік толқыныстардың жасөспірім баланың бойына қалайша дарып, қалайша өрбитінін автор иланымды да нақты өрбітеді. Бұл шығармалардың барлығы да жазушының қазақ балалар әдебиетінің бейнесін анықтауға қосылған айтарлықтай рухани зор үлесі.

Юсупов  Кеңес  Габриель  Гарсиа  Маркес «Жүз  жылдық  жалғыздық»

Жүз жылдық жалғыздық (исп. Cien años de soledad) — Колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің 1967 жылы жазған елеулі романы. Шығармада Макондо қаласында (метафоралық Колумбия) орналасқан Хосе Аркадио Буэндиа атты ақсақал негізін салған Буэндиа әулетінің бірнеше ұрпағының тарихы жайлы баяндалады.

"Жүз жылдық жалғыздықтағы" магиялық реализм мен тақырыптық болмыс оны 1960-шы және 1970-ші жылдардағы латынамерикалық әдеби серпілістің маңызды өкіл романы ретінде қалыптастырды[1], ал сол серпілістің    өзі стилистика жөнінен модернизмнен (еуропалық және солтүстікамерикалық) және  кубалық Вангуардия (Авангард) әдеби қозғалыстарынан әсерленген болатын.

Алғаш 1967 жылы жарияланғаннан бері "Жүз жылдық жалғыздық" 37 тілге аударылып, оның 30 миллионнан астам данасы сатылған.[2][3] Роман Гарсиа Маркестің шедеврі болып есептеліп, кеңінен мойындалған және испан тіліндегі әдебиеттегі ең маңызды шығармалардың бірі болып танылған.[4]

Колумбиялық жазушы Габриэль Гарсиа Маркестің «Жүз жылдық  жалғыздық» романы 1985 жылы қазақ тілінде жарық көрген.

Әдетов  Бекболат  Эрих Мария  Ремарк  «Аманат өмір»

Ремарк Эрих Мария (нем. ErichMariaRemarque, туған кездегі есімі Эрих Пауль Ремарк, нем. Erich Paul Remark; 22 маусым, 1898, Оснабрюк, Германия — 25 қыркүйек, 1970, Локарно, Швейцария)[1] — неміс жазушысы. Гимназияда оқып жүргенде әскер қатарына шақырылып (1915), батыс майданында екі жыл соғысқан. Соғыстан кейін мұғалім, құлпытас сатушы, жарнама қызметшісі, спортшолушы, журналист, «Sport іm Bіld» (“Суретті спорт”) журналының редакторы болды. Шығарм. жолын «Батыс майданда өзгеріс жоқ» (нем. Im Westen nichts Neues) (1929) романынан бастады. Роман Боймер, Мюллер, Кропп, Леер, Кеммерих секілді соғыс құрбандарының жан тебірентерлік сезімдерін бейнеледі. Ресми хабар ақпараты “батыс майданда еш өзгеріс жоқ” деп жариялап жатқанда, 19 жасар бас кейіпкер оққа ұшады. Бұл қаза ақылға қонымсыз соғыс сұмдығынан, рухани дағдарыс қаупінен құтылу амалынан туындаған шара еді. Одан кейін жарық көрген трилогиясы (“Іайтқанда”, 1931; “Үш жолдас”, 1938; “Қара ескерткіш”, 1956), “Жақыныңды жарылқа” (1940), “Салтанат қақпасы” (1946), “Лиссабон түні” (1962), “Жұмақтағы көлеңкелер” (1971), т.б. шығармалары уақыт пен кеңістік тұрғысынан біртұтас, мазмұн мен пішін үйлесімдігі айқын туындылар ретінде бағаланды. Соғыс өрті жанын жегідей жеген азалы жетім көңілдердің трагед. жайын шынайы суреттеген Ремарк шығармаларын оқуға тыйым салынып, турашылдығымен танылған жазушы қуғынға ұшырады. Билік өкілдері Ремарктың алғашқы екі кітабын көпшілік алдында өртеді (1933). 1932 ж. Швейцарияда тұрақтағанымен, 1939 — 42 ж. Америкаға, 1954 ж. Еуропаға кетуге мәжбүр болды. “Өмір ұшқыны” (1952), “Өмір мен өлім мерзімі” (1954), “Өмір парызы” (1959) атты шығармаларында соғыстың ауыр азабы, табиғатқа, адамзатқа тигізген залал-зардаптары шынайы суреттелді.

Ахметов  Әділ  Агата  Кристи  «Ғайып болған  миллион»

Кристи, Агата. Ғайып болған миллион : Әңгімелер. / А. Кристи ; Ағылшын тілінен аударған Ә.Ахметов . – А. : Жалын баспасы, 2003. – 160 б

 Агата Кристи — детектив әдебиеттің көрнекті өкілдерінің бірі, аты әлемге әйгілі ағылшын жазушысы. Оның қаламынан туған сексен бес роман, бірнеше әңгіме және пьеса жинағы дүние жүзінің көптеген тіліне аударылған. Бұл кітапқа жазушының бір топ әңгімесі еніп отыр.

— Кейінгі кезде облигация ұрлау соншама жиілеп кетті. Пуаро, осы біз қылмыстың бетін ашумен айналыса бергенше, өзіміз неге кірісіп кетпейміз, — дедім мен қолымдағы газетті былай қойып.

— Сен немене, тез баюдың жолын нұсқап отырғаннан саумысың, достым?

— Жә, мына соңғы оқиғаны айтамын да. Лондон — Шотландия бірлескен банкісінің Нью-Йорктен жөнелткен миллион доллар тұратын облигациялары «Олимпиа» кемесінен адам түсініп болмайтын жағдайда ғайып болған.

Меллат  Төлеген  Халид  Хусейн «Жарқыраған  мың  күн»

Халед Хоссейнидің «Жарқыраған мың күн» кітабы бар. Аударған – халықаралық, республикалық жыр додаларының жүлдегері, ақын Төлеген Меллат.

Роман соңғы жарты ғасырда әлем назарын өзіне жиі аударған Ауған елінің ашық та тұңғиық өмір шындығын, тыныс-тіршілігін боямасыз бейнелейді. Соғыс өрті толастамаған, қараңғылық пен надандық үстемдік құрған қоғамдағы адам тағдыры мен әйелдер өмірін, махаббаттың мұң-наласын айшықты тілмен анық жеткізеді.

Оқиға Ауғанстандағы 20-ғасырдың екінші жартысындағы азаматтық соғыс төңірегінде өрбиді. Автор соғысты бізге әйелдер және аналар көзімен көрсетеді. Халед Хосейни шығыс мемлекетінің тұрмыс-тіршілігімен, тұрғындарының тағдырымен таныстырады. Адамдарының армандары мен қорқыныштарын, үміттері мен қасіретін баяндайды. Мінездері мен әлеуметтік жағдайлары әртүрлі, қасіреті мен мұңы бір екі әйелдің тағдыры ешкімді бей-жай қалдырмайды.

Мәзен  Динара  Ж.К. Роулин  «Хәрри  Поттер мен жасырын  бөлме»

«Хәрри Поттер мен жасырын бөлме» – «Хәрри Поттер» сериясының екінші кітабы.
Екінші кітапта оқырманға жақсы таныс кейіпкерлер Хәрри, Рон және Хәрмиона Хогуартс сиқыр мектебіндегі әлдебір тылсым «Мұрагердің» оқушыларға жасаған шабуылын зерттейді.
  «Хәрри Поттер» сериясының екінші кітабы «Хәрри Поттер мен жасырын бөлме» кітабында бірнеше жаңа кейіпкер қосылды. Мәселен, осы кітаптағы оқиғаның «түпқазығы» – алып жылан Basilisk. Орыс тіліндегі нұсқасында Василиск деп алынған. Біз оны Аждаһа дедік. Ежелгі ертегілерді ақтарып, жылан патшасының атауын алуды жөн көрдік. Тағы бір «қиналған» тұсымыз - Том Редлдің атынан «Мен Лорд Волдеморт» деген анаграмма шығару болды. Көпшілік білетіндей, бұл – түрлі тілдерге аудару барысында қатты қиындық тудырған нәрсе, соның салдарынан түпнұсқадағы Tom Marvolo Riddle есімі түрліше құбылып кетті. Біз "Мен Лорд Волдеморт" деген үш сөздегі әріптердің бәрін шығару үшін сәл өзгертуімізге тура келді. Қалай өзгерткенімізді оқырман көре жатар», - деді Назгүл Қожабек. 

Құрметұлы  Амангельді  Орхан  Памук  «Менің  атым-Қырмызы»

         Бұл романның әлқиссасы Құранның Бақара және Фатыр сүрелерінің аяттарымен басталады. Кітапта келтірілген үш аят бүтіндей бір оқиғаның қысқаша сипаты секілді. Өйткені аяттарды оқыған оқырман оқиғаның қалай өрбитінін түсіне қояды. Жалпы туынды өлген адамның монологынан басталады. Оқиға желісі бойынша Османлы падишасының құпия жасалуы тиіс кітабы үшін қанішер алдымен Зариф Ефендіні, сосын нақышкер Жездені өлтіреді. Міне осы қанішердің кім екенін анықтау үшін әр кейіпкер өз-өзін сипаттап, өздерін ақтап алуға тырысады. Ал Қара есімді жігіт қанішердің кім екенін табу үшін осы кейіпкерлермен жеке-жеке сөйлеседі. Олар тек бірінші жақта яғни, «Мен – Шекуремін, «Мен – Естермін», «Менің атым Қара» деп атап көрсетеді. Осылайша кітаптағы әр кейіпкер жеке тұлға ретінде сипатталады. Олар барлығы бір оқиғаның кейіпкерлері болса да, әрқайсысы жеке туынды сияқты әсер қалдырады. Сондықтан шығар бұл романда басты кейіпкер деген түсінік жоқ. 59 тарауға бөлінген оқиғада әр адам басты кейіпкер сияқты баяндалады. Десек те, кітапты қолына алған жан екі баласы бар Шекурені бас кейіпкер деп ойлап қалуы мүмкін. Себебі оқиға Шекуренің айналасында өрбиді.